PhanQuyen.comPhân Quyền
Thiết bị, wifi, ra vào văn phòng

Phân quyền ổ cứng mạng NAS văn phòng: thư mục theo phòng ban, tài khoản từng người

Cách phân quyền ổ cứng mạng NAS cho văn phòng nhỏ: mỗi người một tài khoản, thư mục theo phòng ban, nhóm quyền đọc và sửa, tài khoản quản trị và truy cập từ xa.

Small storage server box blinking on a wooden shelf in a Quang Ninh trading office, an employee walking past with a folder, shallow depth of field, cool morning light

Phân quyền ổ cứng mạng NAS cho văn phòng nhỏ làm theo ba lớp: mỗi người một tài khoản đăng nhập riêng, gom người vào nhóm theo phòng ban hay vai trò, rồi cấp quyền đọc hoặc sửa trên từng thư mục cho nhóm chứ không cho từng người. Tài khoản quản trị của NAS tách khỏi tài khoản làm việc, chỉ hai người giữ. Làm đúng ba lớp này, khi người vào, người ra, người chuyển phòng, bạn chỉ phải thêm hay bớt họ khỏi nhóm.

NAS là thiết bị lưu trữ đặt ngay trong văn phòng, nhiều công ty nhỏ chọn vì dữ liệu nằm trong tay mình, không phụ thuộc dịch vụ trực tuyến. Nhưng chính vì nằm trong văn phòng, nó thường được cài một lần bởi ai đó rồi để đó: một tài khoản chung cho cả công ty, ai cũng mở được mọi thứ. Bài này giúp bạn sắp xếp lại theo góc quản trị quyền, không đi vào cấu hình kỹ thuật của từng hãng.

Vì sao "một tài khoản chung cho cả văn phòng" là cái bẫy

Kiểu cài phổ biến nhất ở văn phòng nhỏ: NAS có một tài khoản tên "vanphong" hay "congty", mật khẩu đơn giản, ai vào cũng dùng tài khoản đó, nhìn thấy mọi thư mục từ bảng lương, hợp đồng khách, đến ảnh sự kiện. Cách này chạy được nhiều năm mà không ai kêu, cho tới ngày có chuyện.

Chuyện thứ nhất: một tệp quan trọng bị xoá hay bị sửa sai, không biết ai làm vì mọi người cùng một tên. Chuyện thứ hai: nhân viên nghỉ việc vẫn biết mật khẩu chung, và muốn thu hồi thì phải đổi cho cả văn phòng. Chuyện thứ ba: một máy nhiễm mã độc mã hoá dữ liệu, mà máy đó đăng nhập NAS với quyền sửa mọi thư mục, thế là toàn bộ dữ liệu trên NAS bị mã hoá theo. Quyền càng rộng, thiệt hại càng lan xa.

Ba chuyện này có chung một gốc: không phân biệt được ai là ai, và mỗi người có quyền rộng hơn nhiều so với công việc cần. Hai nguyên tắc nền của quản trị quyền, mỗi người một danh tính và quyền tối thiểu, áp vào NAS là giải quyết được cả ba. Phần còn lại là công sức sắp xếp lại thư mục một lần cho gọn.

Ma trận thư mục và nhóm: một trang là đủ

Trước khi mở trang quản trị NAS, hãy vẽ ra giấy một ma trận: hàng là thư mục gốc, cột là nhóm người. Ví dụ giả định cho một công ty thương mại mười tám người:

Thư mụcBan giám đốcKế toánKinh doanhKhoTất cả
Kế toán – sổ sáchĐọcSửaKhôngKhôngKhông
Nhân sự – lươngSửaĐọcKhôngKhôngKhông
Kinh doanh – khách hàngĐọcĐọcSửaKhôngKhông
Kho – nhập xuấtĐọcĐọcĐọcSửaKhông
Biểu mẫu chungSửaĐọcĐọcĐọcĐọc
Trao đổi tạmSửaSửaSửaSửaSửa

Có vài điểm đáng chú ý trong bảng. Ban giám đốc không cần quyền sửa sổ sách kế toán, chỉ cần đọc; quyền sửa thuộc người làm sổ. Thư mục "trao đổi tạm" ai cũng sửa được, nhưng nên đặt lịch dọn hằng tuần và quy định không để dữ liệu nhạy cảm ở đó. Thư mục nhân sự tách hẳn khỏi kế toán, dù hai việc liên quan nhau, vì người được xem lương nên ít hơn người được xem sổ sách.

Ma trận này cũng chính là tài liệu bạn đưa cho người cài đặt NAS, và là tài liệu bạn đem ra rà mỗi quý. Lưu nó ở chỗ chỉ người quản trị sửa được.

Chuyển từ tài khoản chung sang tài khoản từng người

Nếu NAS đang chạy với một tài khoản chung, chuyển đổi theo thứ tự này để không làm gián đoạn công việc:

  1. Vẽ ma trận thư mục và nhóm như trên, thống nhất với các trưởng bộ phận.
  2. Sắp xếp lại thư mục gốc cho khớp ma trận; di chuyển tệp vào đúng chỗ. Đây là bước tốn công nhất, có thể làm dần trong một tuần.
  3. Tạo nhóm trên NAS theo các cột của ma trận.
  4. Tạo tài khoản cho từng nhân viên, đặt mật khẩu tạm, cho vào đúng nhóm.
  5. Cấp quyền trên từng thư mục gốc cho nhóm, không cho từng người.
  6. Chọn một ngày chuyển: hướng dẫn mọi người đăng nhập bằng tài khoản mới, đổi mật khẩu tạm, kiểm xem mình thấy đúng thư mục chưa.
  7. Sau vài ngày chạy ổn, khoá tài khoản chung cũ. Không xoá ngay, để kiểm xem còn máy hay thiết bị nào (máy quét, phần mềm sao lưu) đang dùng nó không.
  8. Ghi ngày chuyển, danh sách nhóm, người quản trị vào sổ thiết bị.

Những thiết bị như máy quét lưu thẳng vào NAS hay phần mềm sao lưu tự động nên có tài khoản riêng của chúng, chỉ có quyền ghi vào đúng thư mục chúng cần. Đừng để chúng dùng tài khoản quản trị.

Tài khoản quản trị, truy cập từ xa và sao lưu

Tài khoản quản trị riêng, hai người giữ. Đổi tên hoặc tắt tài khoản quản trị mặc định nếu thiết bị cho phép, tạo tài khoản quản trị riêng cho chủ và một người dự phòng. Không dùng tài khoản quản trị để mở tệp hằng ngày.

Truy cập từ xa có kiểm soát. Nhiều NAS có tính năng truy cập qua internet để nhân viên lấy tệp khi đi công tác. Tính năng này mở cửa văn phòng ra ngoài, nên chỉ bật khi cần, chỉ cho những tài khoản cần, bắt buộc xác minh hai bước nếu thiết bị hỗ trợ. Cách cấu hình an toàn cụ thể hãy tra trợ giúp chính thức của hãng và nhờ người có chuyên môn.

Sao lưu không nằm cùng chỗ. NAS không phải bản sao lưu. Nếu NAS hỏng, cháy, bị mã hoá, dữ liệu mất hết. Cần một bản sao lưu ở chỗ khác: thiết bị nhớ ngoài cất ở nơi khác, hoặc dịch vụ lưu trữ trực tuyến. Tài khoản dùng cho việc sao lưu chỉ cần quyền đọc dữ liệu nguồn và ghi vào nơi sao lưu.

Ai được xoá bản sao lưu. Chỉ tài khoản quản trị. Nếu tài khoản thường xoá được bản sao lưu, mã độc chiếm tài khoản đó cũng xoá được.

Thư mục cá nhân trên NAS: cấp hay không, và giới hạn thế nào

Nhiều NAS cho mỗi tài khoản một thư mục riêng chỉ người đó thấy. Tiện cho nhân viên lưu bản nháp, nhưng cũng là chỗ dữ liệu công việc dễ bị giấu đi: hợp đồng khách, bảng giá đang thương lượng nằm trong thư mục riêng của một người, khi người đó nghỉ hoặc ốm thì không ai tìm thấy.

Cách cân bằng là cấp thư mục cá nhân nhưng đặt luật rõ: thư mục cá nhân chỉ để bản nháp và tài liệu tạm, bản chính thức của mọi việc phải nằm trong thư mục phòng ban. Đặt giới hạn dung lượng nhỏ cho thư mục cá nhân để nó không thành kho chứa thứ hai. Nói rõ với nhân viên rằng thư mục cá nhân trên NAS vẫn nằm trên thiết bị của công ty, người quản trị có quyền kỹ thuật để truy cập khi cần cho công việc, ví dụ khi người đó nghỉ, và việc truy cập đó sẽ được thông báo, ghi lại.

Ngược lại, công ty cũng nên dặn nhân viên không lưu tài liệu đời tư như ảnh gia đình, giấy tờ cá nhân lên NAS. Ranh giới rõ từ đầu giúp cả hai bên: công ty không lỡ chạm vào đời tư của ai, nhân viên không lo tài liệu riêng bị người khác thấy.

Người vào, người chuyển, người ra

Nhân viên mới: tạo tài khoản, thêm vào nhóm đúng vị trí, xong. Không cần đi sửa quyền từng thư mục, vì quyền đã gắn với nhóm. Đây là lúc bạn thấy lợi của việc cấp quyền theo nhóm: năm phút cho một người mới thay vì nửa giờ.

Chuyển phòng ban: bỏ khỏi nhóm cũ, thêm vào nhóm mới, cùng một lúc. Chỗ hay sai là chỉ thêm nhóm mới mà quên bỏ nhóm cũ, sau vài lần chuyển một người có quyền ở mọi phòng. Ví dụ giả định: một nhân viên ở Hưng Yên làm kho hai năm, chuyển lên kinh doanh, rồi sang kế toán; nếu không bỏ nhóm cũ, giờ họ thấy cả ba khu vực dữ liệu trong khi công việc chỉ cần một.

Nghỉ việc: khoá tài khoản ngay ngày cuối. Không xoá ngay, để giữ dấu vết ai sở hữu tệp nào; sau một khoảng thời gian công ty quy định thì xoá. Nếu người đó có thư mục cá nhân trên NAS, người quản trị chuyển phần dữ liệu công việc sang thư mục phòng ban; phần dữ liệu cá nhân, nếu có, liên hệ để họ nhận lại, không tự mở xem.

Mỗi quý, mở danh sách tài khoản và thành viên từng nhóm, đối chiếu với danh sách nhân sự. Tài khoản của người đã nghỉ, tài khoản không ai nhận, người có mặt ở hai nhóm không hợp lý, đều là thứ cần dọn.

Nhật ký truy cập: bật lên và thỉnh thoảng đọc

Phần lớn NAS có nhật ký ghi ai đăng nhập lúc nào, mở hay xoá tệp nào. Nhật ký chỉ có ích nếu được bật và có người đọc. Những điều nên làm:

  • Bật nhật ký truy cập tệp ít nhất cho các thư mục nhạy cảm như kế toán, nhân sự, khách hàng.
  • Đặt thời gian giữ nhật ký đủ để tra lại khi có sự cố, ví dụ giả định vài tháng.
  • Mỗi tháng lướt qua: có đăng nhập lúc nửa đêm không, có tài khoản xoá hàng loạt tệp không, có đăng nhập từ bên ngoài văn phòng mà không ai báo đi công tác không.
  • Bật thông báo qua thư điện tử cho các sự kiện như đăng nhập thất bại nhiều lần, nếu thiết bị hỗ trợ.
  • Nói rõ với nhân viên rằng nhật ký truy cập tồn tại và dùng để làm gì: bảo vệ dữ liệu công ty, tra lại khi có sự cố, không phải để chấm điểm từng người.

Điểm cuối liên quan đến nguyên tắc minh bạch. Nhật ký ghi lại hoạt động của nhân viên trên hệ thống công ty, nên nhân viên cần biết nó có. Nói trước thì nhật ký là công cụ bảo vệ chung; không nói thì nó dễ bị xem như theo dõi lén.

Nếu muốn nhờ chatbot đọc giúp một đoạn nhật ký dài để tìm điểm bất thường, xoá hoặc thay tên người dùng, tên tệp có thông tin khách hàng bằng mã trước khi dán. Câu lệnh mẫu: "Đây là nhật ký truy cập thư mục trong một tuần, tên người dùng đã thay bằng mã. Liệt kê những lượt đăng nhập ngoài giờ hành chính và những lần xoá trên mười tệp trong một phiên." Kết quả chỉ là gợi ý để người quản trị kiểm lại.

Câu hỏi thường gặp

Văn phòng năm người có cần phân quyền NAS không?

Có, ít nhất ở mức mỗi người một tài khoản và tách thư mục kế toán, nhân sự. Với năm người, việc này mất một buổi chiều. Lợi ích lớn nhất là khi có người nghỉ, chỉ khoá một tài khoản thay vì đổi mật khẩu cho cả văn phòng.

Có nên cấp quyền cho từng người thay vì theo nhóm cho linh hoạt?

Không nên làm mặc định. Cấp theo từng người nhanh chóng thành một mớ rối không ai rà nổi. Chỉ cấp riêng cho người trong trường hợp ngoại lệ có lý do, ghi lại, và có ngày hết hạn. Mọi thứ khác đi theo nhóm.

NAS hay ổ đĩa trực tuyến tốt hơn cho công ty nhỏ?

Mỗi loại hợp một hoàn cảnh: NAS giữ dữ liệu trong văn phòng, cần người trông thiết bị; ổ đĩa trực tuyến không cần trông thiết bị nhưng phụ thuộc dịch vụ và kết nối mạng. Trang này không xếp hạng; nguyên tắc phân quyền theo nhóm và quyền tối thiểu áp dụng như nhau cho cả hai.

Tài khoản chung cũ có nên xoá ngay sau khi tạo tài khoản riêng?

Khoá trước, xoá sau. Một số thiết bị hoặc phần mềm có thể vẫn dùng tài khoản chung để ghi dữ liệu, như máy quét hay phần mềm sao lưu. Khoá vài ngày, xem có gì hỏng không, tạo tài khoản riêng cho những thứ đó, rồi mới xoá hẳn.

Nhân viên xin quyền vào thư mục của phòng khác thì xử lý thế nào?

Hỏi rõ việc cần làm. Thường chỉ cần quyền đọc một thư mục con trong một thời gian ngắn. Trưởng phòng sở hữu thư mục đồng ý, người quản trị cấp quyền có hạn, ghi lại, và thu lại khi xong việc.

Mã độc mã hoá dữ liệu có lan sang NAS không?

Có thể, nếu máy bị nhiễm đang đăng nhập NAS với quyền sửa. Quyền càng hẹp thì phạm vi bị mã hoá càng nhỏ, đó là một lý do của nguyên tắc quyền tối thiểu. Bản sao lưu cất ở chỗ khác, tài khoản thường không xoá được, là lớp bảo vệ cuối.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138