Công cụ quản trị tìm kiếm như Google Search Console và công cụ đo lượt truy cập như Google Analytics nên được tạo bằng tài khoản của công ty, công ty giữ quyền chủ, còn nhân viên marketing, agency, bên làm web chỉ là người được mời với mức quyền vừa đủ. Ở nhiều doanh nghiệp nhỏ, các công cụ này do agency hoặc nhân viên cũ tạo bằng tài khoản của họ, và khi họ đi, công ty mất luôn nhiều năm dữ liệu.
Bài này giải thích các mức quyền thường gặp, vì sao tài khoản gốc quan trọng, quan hệ giữa xác minh quyền sở hữu và tên miền, cách cấp quyền cho bên ngoài và cách rà, thu hồi. Tên mức quyền và cách bấm thay đổi theo thời gian; người làm kỹ thuật tìm mục quản lý người dùng hoặc quyền truy cập trong từng công cụ và đọc trợ giúp chính thức. Bài không bàn cách đọc báo cáo.
Vì sao những công cụ này cần phân quyền cẩn thận
Công cụ quản trị tìm kiếm cho biết website xuất hiện thế nào trên công cụ tìm kiếm, trang nào lỗi, ai đang liên kết tới. Người có quyền cao trong đó còn có thể gửi yêu cầu tạm ẩn một đường dẫn khỏi kết quả tìm kiếm, khai báo đổi địa chỉ website, hoặc thêm người dùng khác. Một thao tác nhầm có thể khiến trang quan trọng tạm biến mất khỏi kết quả tìm kiếm.
Công cụ đo lượt truy cập giữ lịch sử hoạt động của website qua nhiều năm: khách đến từ đâu, xem trang nào, chiến dịch nào hiệu quả. Dữ liệu này không tạo lại được. Nếu tài khoản bị xoá hoặc công ty mất quyền, phần lịch sử đó mất theo. Ngoài ra, cài đặt thu thập dữ liệu trong công cụ đo có liên quan tới quyền riêng tư của khách truy cập, nên người có quyền sửa cài đặt cũng gánh một phần trách nhiệm về dữ liệu.
Cả hai loại công cụ đều có cơ chế nhiều mức quyền, nghĩa là công ty hoàn toàn có thể cho agency đọc báo cáo và làm việc mà không trao quyền chủ. Vấn đề chỉ là ít ai để ý tới chuyện này lúc tạo.
Các mức quyền thường gặp
Tên gọi cụ thể khác nhau giữa các công cụ và thay đổi theo phiên bản; bảng dưới gom theo ý nghĩa để bạn đối chiếu khi xem danh sách người dùng.
| Mức | Thường làm được | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Chủ sở hữu | Thêm, xoá người dùng kể cả chủ khác, đổi cài đặt quan trọng, xoá thuộc tính | Tài khoản của công ty, chủ doanh nghiệp, người kỹ thuật chính |
| Quản trị trong công cụ đo | Quản lý người dùng, đổi cài đặt thu thập và lưu giữ dữ liệu | Người kỹ thuật chính; hạn chế cấp cho bên ngoài |
| Người dùng đầy đủ, biên tập | Xem hết báo cáo, thực hiện một số thao tác, sửa cấu hình báo cáo | Nhân viên marketing, agency đang có hợp đồng |
| Người dùng hạn chế, chỉ xem | Xem phần lớn báo cáo, không thay đổi gì | Chủ doanh nghiệp muốn theo dõi, bộ phận bán hàng, đối tác cần xem số liệu |
| Hạn chế dữ liệu tiền | Xem báo cáo nhưng ẩn số doanh thu, chi phí nếu công cụ hỗ trợ | Bên ngoài chỉ cần số lượt truy cập, không cần doanh thu |
Nguyên tắc chung giống mọi hệ thống khác: số người có quyền cao nhất càng ít càng tốt, nhưng không ít hơn hai và cả hai đều thuộc công ty.
Tài khoản gốc tạo công cụ phải là của công ty
Mỗi công cụ được tạo bằng một tài khoản đăng nhập nào đó. Nếu đó là tài khoản cá nhân của nhân viên marketing đầu tiên hoặc tài khoản của agency, công ty chỉ có mặt trong công cụ nhờ được họ mời. Khi họ rời đi, việc chuyển quyền chủ phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí và trí nhớ của họ.
Cách làm đúng là tạo các công cụ bằng một tài khoản đăng nhập do công ty sở hữu, gắn với hộp thư của công ty, có đường khôi phục do công ty kiểm soát. Nếu công ty dùng bộ văn phòng theo tên miền, tài khoản đó nằm trong hệ thống của công ty và quản trị viên của công ty khôi phục được khi cần. Sau đó mời từng người vào bằng tài khoản riêng của họ.
Nếu các công cụ hiện đã nằm dưới tài khoản người khác, việc cần làm là đề nghị họ thêm tài khoản công ty làm chủ, chờ tài khoản công ty có quyền chủ thật sự, rồi mới hạ quyền hoặc gỡ tài khoản cũ. Một số công cụ cho chuyển cả tài khoản sang chủ mới, một số chỉ cho thêm chủ. Làm việc này lúc quan hệ còn tốt, như mọi thứ khác trong danh mục.
Xác minh quyền sở hữu nằm trên tên miền
Dấu xác minh là thứ cho phép một người trở thành chủ. Công cụ quản trị tìm kiếm xác minh quyền chủ bằng cách yêu cầu đặt một bản ghi trên DNS, một tệp trên website hoặc một thẻ trong mã trang. Ai đặt được dấu đó là người được công nhận là chủ.
Ai giữ DNS thì người đó có thể tự thêm mình làm chủ. Đây là lý do quyền sửa DNS phải được giữ chặt. Một người có quyền sửa DNS, kể cả không được ai mời, vẫn có thể tự xác minh và thành chủ trong công cụ quản trị tìm kiếm của website bạn.
Dấu xác minh cũ của người đã rời đi cần được gỡ. Với nhiều công cụ, nếu dấu xác minh của một người vẫn còn trên tên miền hoặc website, quyền chủ của họ vẫn còn dù bạn đã xoá họ trong danh sách. Khi thu hồi, người kỹ thuật cần gỡ cả bản ghi, tệp hoặc thẻ xác minh tương ứng.
Ghi lại dấu xác minh nào của ai. Trong sổ thay đổi DNS hoặc sổ tài sản, ghi bản ghi xác minh nào thuộc tài khoản nào. Sau vài năm, đây là cách duy nhất để biết dấu nào an toàn để gỡ.
Cấp quyền cho agency và nhân viên marketing
Agency chạy quảng cáo, người làm nội dung, người làm tối ưu tìm kiếm đều cần xem số liệu. Một số quy tắc giúp cấp đủ mà không cấp thừa.
- Cấp cho từng người bằng tài khoản riêng, hoặc cấp cho tài khoản quản lý của agency nếu công cụ hỗ trợ, ghi rõ trong sổ ai thuộc bên nào.
- Agency mới bắt đầu: mức chỉ xem trong tuần đầu, nâng lên khi có kế hoạch việc cụ thể cần thay đổi cấu hình.
- Không cấp quyền chủ hay quyền quản trị cho bên ngoài, trừ khi hợp đồng ghi rõ và có ngày hết hạn.
- Nếu công cụ có hạn chế dữ liệu tiền, bật cho những bên không cần thấy doanh thu.
- Mỗi lần cấp, ghi ngày dự kiến rà lại, thường trùng ngày kết thúc hợp đồng.
- Nhân viên chuyển khỏi bộ phận marketing thì hạ quyền ngay, không đợi đợt rà quý.
Agency đề nghị được làm chủ để tiện liên kết với tài khoản quảng cáo là chuyện hay gặp. Thường mức người dùng đầy đủ hoặc quản trị trong phạm vi một thuộc tính là đủ để liên kết; nếu họ khẳng định cần quyền chủ, đề nghị họ chỉ rõ thao tác nào cần và làm thao tác đó cùng người kỹ thuật của công ty.
Thẻ quản lý mã: quyền đăng lên mọi trang
Nhiều website dùng một công cụ quản lý thẻ mã để gắn các đoạn mã đo lường, quảng cáo, trò chuyện trực tuyến mà không cần sửa mã nguồn. Tiện, nhưng người có quyền xuất bản trong công cụ đó có thể đưa một đoạn mã bất kỳ chạy trên mọi trang của website, kể cả trang thanh toán. Về mức độ, quyền này gần với quyền quản trị viên website hơn là quyền xem báo cáo.
Vì vậy trong công cụ quản lý thẻ mã, nên tách người được soạn thẻ với người được xuất bản. Agency có thể soạn và gửi bản chờ duyệt; người kỹ thuật của công ty xem lại và xuất bản. Mỗi đoạn mã bên thứ ba gắn vào website đều có thể thu thập dữ liệu khách truy cập, nên người duyệt cần biết đoạn mã đó của dịch vụ nào và thu gì. Phần nghĩa vụ về dữ liệu cá nhân của khách truy cập gắn với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và văn bản hướng dẫn hiện hành; chi tiết hỏi người tư vấn pháp lý.
Một việc nhỏ nhưng hay bị bỏ qua: danh sách thẻ đang chạy trong công cụ quản lý thẻ mã cần được rà cùng lúc với danh sách người dùng. Thẻ của một dịch vụ trò chuyện đã ngừng thuê, thẻ đo lường của agency cũ, thẻ thử nghiệm ai đó quên xoá vẫn tiếp tục chạy trên mọi trang, gửi dữ liệu khách truy cập ra ngoài mà công ty không còn hợp đồng nào với bên nhận. Gỡ thẻ không còn dùng cũng là thu hồi quyền, chỉ là quyền của một dịch vụ thay vì của một người.
Rà và thu hồi mỗi quý
Rà quyền trong các công cụ này nên gộp vào đợt rà quyền website hằng quý, mất khoảng hai mươi phút.
- Mở danh sách người dùng trong công cụ quản trị tìm kiếm, công cụ đo lượt truy cập, công cụ quản lý thẻ mã.
- Đối chiếu từng người với danh sách nhân viên và hợp đồng đang còn hiệu lực.
- Gỡ người đã rời đi, hạ quyền người không còn cần mức cao.
- Với công cụ quản trị tìm kiếm, kiểm danh sách chủ sở hữu đã xác minh; dấu xác minh nào không còn chủ hợp lệ thì gỡ trên DNS hoặc website.
- Kiểm tài khoản gốc của mỗi công cụ vẫn là tài khoản công ty và đăng nhập được.
- Ghi ngày rà và thay đổi vào sổ.
Nếu phát hiện một chủ sở hữu lạ không ai nhận, xử lý như sự cố: kiểm DNS xem có thay đổi lạ, đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, theo kênh hỗ trợ chính thức của công cụ.
Câu hỏi thường gặp
Agency tạo công cụ đo lượt truy cập bằng tài khoản của họ, có lấy lại được dữ liệu cũ không?
Thường được nếu agency thêm tài khoản công ty làm quản trị hoặc chuyển thuộc tính sang tài khoản của công ty. Dữ liệu ở lại trong thuộc tính, nên đừng để họ xoá thuộc tính trước khi chuyển xong.
Chủ doanh nghiệp có cần quyền chủ trong các công cụ này không?
Nên có, thông qua tài khoản công ty mà chủ doanh nghiệp giữ đường đăng nhập. Hằng ngày chủ chỉ cần xem, nên có thể dùng thêm một tài khoản mức chỉ xem cho tiện.
Xoá người dùng trong công cụ quản trị tìm kiếm rồi mà họ vẫn là chủ, vì sao?
Vì dấu xác minh của họ vẫn còn trên DNS hoặc website. Gỡ dấu đó, rồi kiểm lại danh sách chủ sở hữu. Nhờ người kỹ thuật xác định đúng dấu nào của ai trước khi gỡ.
Có nên cấp quyền xem cho nhân viên bán hàng?
Có thể, ở mức chỉ xem và nếu công cụ hỗ trợ thì ẩn số doanh thu. Số liệu lượt truy cập giúp họ hiểu khách, nhưng không cần quyền thay đổi gì.
Nhờ AI phân tích số liệu từ công cụ đo có an toàn không?
Có thể xuất báo cáo tổng hợp rồi nhờ AI đọc xu hướng, nhưng chỉ dùng số liệu tổng, không xuất danh sách định danh khách hàng. Không đưa thông tin đăng nhập của công cụ cho bất kỳ dịch vụ AI nào.