PhanQuyen.comPhân Quyền
Website, tên miền, hosting

Phân quyền quản lý DNS: ai được sửa bản ghi, ai duyệt và ghi lại ra sao

Một bản ghi DNS sửa sai là website hoặc thư điện tử ngừng chạy. Cách chia quyền xem, sửa, đổi máy chủ tên miền và quy trình đề nghị – duyệt – ghi lại.

Technician and shop owner standing beside a small server shelf with blinking router lights in a back room in Da Nang, both seen from behind, laptop screen dark

DNS là bảng chỉ đường của tên miền, và ai được sửa bảng đó thì người đó quyết định khách vào website nào, thư của công ty đi đâu. Ở doanh nghiệp nhỏ, quyền sửa DNS thường nằm lẫn trong tài khoản tên miền hoặc tài khoản hosting, không ai nghĩ tới việc chia nó ra. Hậu quả hay gặp không phải tấn công, mà là một người có thiện ý sửa nhầm một dòng rồi cả công ty không nhận được thư hai ngày.

Bài này giải thích ở mức chủ doanh nghiệp cần biết: những bản ghi nào đáng lo, DNS của bạn thật sự được sửa ở đâu, chia quyền thành mấy mức, và một quy trình gọn để mọi thay đổi đều có người duyệt, có bản chụp trước, có dòng ghi lại. Bài không đi vào cấu hình kỹ thuật chi tiết; người làm kỹ thuật của bạn sẽ lo phần đó.

Bản ghi nào sửa sai thì hỏng việc gì

Bạn không cần thuộc cú pháp, chỉ cần biết mỗi nhóm bản ghi đang giữ việc gì cho công ty để đánh giá mức độ của một yêu cầu thay đổi.

Nhóm bản ghiĐang giữ việc gìSửa sai thì sao
Bản ghi trỏ website (A, AAAA, CNAME cho www)Đưa khách tới máy chủ đang chạy websiteWebsite không vào được hoặc vào nhầm trang khác
Bản ghi thư (MX)Chỉ nơi nhận thư cho mọi hộp thư theo tên miềnThư đến bị trả về hoặc rơi vào máy chủ không ai đọc
Bản ghi xác thực thư (SPF, DKIM, DMARC dạng TXT)Giúp máy chủ nhận tin thư của bạn là thậtThư gửi đi vào thư rác hoặc bị từ chối; người khác dễ giả danh hơn
Bản ghi xác minh (TXT, CNAME do dịch vụ cấp)Chứng minh công ty sở hữu tên miền với công cụ quản trị, dịch vụ thưMất xác minh, có thể bị khoá chức năng; hoặc một bên lạ được xác minh thay bạn
Máy chủ tên miền (nameserver)Quyết định toàn bộ bảng DNS nằm ở đâuĐổi sai là mọi bản ghi trên đây cùng mất hiệu lực một lúc

Nhìn bảng sẽ thấy các yêu cầu không ngang nhau. Thêm một bản ghi xác minh cho công cụ mới là việc nhỏ; đổi bản ghi thư hay đổi máy chủ tên miền là việc lớn, phải có người duyệt và chọn thời điểm.

DNS của bạn thật sự được sửa ở đâu

Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ DNS nằm ở nhà đăng ký tên miền. Đúng một phần: nhà đăng ký giữ thông tin máy chủ tên miền mà tên miền đang dùng, còn bảng bản ghi thật nằm ở nơi được chỉ định làm máy chủ tên miền. Đó có thể chính là nhà đăng ký, có thể là nhà cung cấp hosting, có thể là một dịch vụ DNS riêng hoặc dịch vụ tăng tốc, bảo vệ website mà bên làm web đã chuyển sang.

Điều này quan trọng với chuyện phân quyền vì ba lẽ. Thứ nhất, sửa bản ghi ở một nơi không phải máy chủ tên miền đang dùng thì không có tác dụng gì, gây nhầm lẫn khi kiểm. Thứ hai, người giữ tài khoản ở nơi đang làm máy chủ tên miền mới là người kiểm soát DNS thật, dù tên miền đứng tên công ty. Thứ ba, người có quyền đổi máy chủ tên miền ở nhà đăng ký có thể chuyển cả bảng DNS sang một tài khoản khác chỉ bằng một thao tác.

Vậy câu hỏi đầu tiên khi rà là: máy chủ tên miền của từng tên đang trỏ về đâu, tài khoản ở đó là của ai. Người làm kỹ thuật tra được trong vài phút; bạn ghi kết quả vào sổ tài sản số, cạnh dòng tên miền. Nếu câu trả lời là một tài khoản do bên làm web mở bằng email của họ, đó là việc cần đưa về công ty trước tiên.

Ba mức quyền nên tách riêng

Mức xem. Được xem các bản ghi, không sửa được gì. Hợp với chủ doanh nghiệp muốn kiểm, người làm nội dung cần biết website trỏ về đâu, kế toán cần đối chiếu dịch vụ đang trả tiền. Nếu hệ thống không có quyền chỉ xem, người kỹ thuật có thể xuất danh sách bản ghi định kỳ để mọi người xem bản chép.

Mức sửa bản ghi. Được thêm, sửa, xoá bản ghi trong vùng DNS của tên miền. Dành cho người làm kỹ thuật chính và, khi có dự án, người của bên làm web trong thời hạn dự án. Quyền này đủ để làm hỏng thư và website, nên đi kèm quy trình duyệt ở mục sau.

Mức đổi máy chủ tên miền, khoá và xoá vùng. Được đổi máy chủ tên miền, bật tắt các lớp bảo vệ như ký số DNS, xoá cả vùng. Đây là quyền của người giữ chính và người dự phòng, thường gắn với tài khoản chủ. Người làm kỹ thuật cần thì đề nghị, chủ duyệt và cùng làm.

Khi nền tảng không chia được quyền như vậy. Nhiều dịch vụ nhỏ chỉ có một tài khoản. Khi đó tách quyền bằng quy trình: chỉ một người kỹ thuật biết mật khẩu, mọi thay đổi lớn phải báo trước, mật khẩu đổi khi người đó nghỉ hoặc khi bên ngoài làm xong việc.

Quy trình một thay đổi DNS: đề nghị, duyệt, chụp, làm, ghi

Quy trình dưới đây áp được cho công ty năm người lẫn năm mươi người. Với thay đổi nhỏ như thêm bản ghi xác minh, có thể gộp bước duyệt bằng một tin nhắn; với bản ghi thư và máy chủ tên miền, làm đủ.

  1. Người cần thay đổi ghi đề nghị: thay đổi gì, vì sao, ai làm, dự kiến lúc nào, nếu hỏng thì quay lại thế nào.
  2. Người giữ chính đọc và duyệt. Câu hỏi chính khi duyệt: thay đổi này có đụng tới thư hay website đang chạy không, có cần báo khách hay nhân viên không.
  3. Trước khi sửa, người làm kỹ thuật chụp lại toàn bộ bản ghi hiện tại hoặc xuất tệp vùng nếu hệ thống cho phép, lưu vào thư mục quản trị của công ty với ngày giờ.
  4. Thực hiện thay đổi vào giờ ít ảnh hưởng, ví dụ cuối ngày làm việc, và nếu biết trước thì hạ thời gian lưu đệm của bản ghi sẽ đổi từ hôm trước để thay đổi có hiệu lực nhanh hơn.
  5. Kiểm sau khi sửa: website vào được, gửi và nhận thử thư từ ngoài vào, công cụ cần xác minh báo thành công.
  6. Ghi một dòng vào sổ thay đổi: ngày, nội dung, người làm, người duyệt, kết quả kiểm.

Bản chụp ở bước ba là phần nhiều người bỏ qua nhất mà lại cứu được nhiều nhất. Khi có sự cố, người làm kỹ thuật chỉ việc đặt lại đúng như bản chụp thay vì nhớ lại từng dòng.

Bên ngoài cần thêm bản ghi: cấp thế nào cho gọn

Rất nhiều dịch vụ yêu cầu thêm bản ghi DNS: công cụ đo lượt truy cập, dịch vụ thư hàng loạt, nền tảng bán hàng muốn dùng tên miền riêng, chứng chỉ bảo mật cho website. Thường người đề nghị là nhân viên marketing hoặc bên agency, và họ hay xin luôn quyền đăng nhập vào chỗ quản lý DNS cho nhanh.

Cách gọn hơn là để họ gửi đúng bản ghi cần thêm, kiểu, tên, giá trị, rồi người làm kỹ thuật của công ty thêm vào theo quy trình trên. Như vậy bên ngoài không cần quyền vào DNS, công ty biết chính xác bản ghi nào phục vụ dịch vụ nào, và khi ngừng dùng dịch vụ đó thì xoá đúng dòng đó.

Một thói quen nên có là ghi chú cạnh mỗi bản ghi xác minh, nếu hệ thống có ô ghi chú, hoặc trong sổ thay đổi: bản ghi này của dịch vụ nào, ai yêu cầu, ngày nào. Sau một hai năm, bảng DNS của nhiều công ty chứa hàng chục bản ghi không ai nhớ của ai. Bản ghi xác minh cũ của một dịch vụ đã bỏ, hoặc bản ghi trỏ tên miền phụ về một dịch vụ đã huỷ, có thể bị người lạ tận dụng; rà và xoá chúng là một phần của rà soát định kỳ.

Tên miền phụ: ai được tạo và trỏ về đâu

Tên miền phụ là phần đứng trước tên chính, kiểu cửa hàng, tuyển dụng, khuyến mãi. Tạo một tên miền phụ chỉ là thêm một bản ghi, nên nó rất dễ được tạo ra mỗi khi có chiến dịch: trang đăng ký sự kiện, trang bán hàng tạm, trang tuyển dụng do một nền tảng bên ngoài lưu trữ. Vài năm sau, công ty có mười mấy tên miền phụ, phần lớn trỏ về những dịch vụ đã ngừng dùng.

Chuyện phân quyền ở đây có hai mặt. Mặt thứ nhất là ai được quyết định tạo tên miền phụ mới: nên là người giữ chính duyệt, vì mỗi tên miền phụ mang tên công ty ra ngoài, khách nhìn vào sẽ tin đó là trang chính thức. Mặt thứ hai là ai chịu trách nhiệm dọn khi chiến dịch kết thúc. Một tên miền phụ vẫn trỏ về tài khoản đã huỷ ở một nền tảng bên ngoài có thể bị người khác đăng ký lại tài khoản đó và chiếm luôn địa chỉ mang tên công ty bạn.

Cách đơn giản là gắn mỗi tên miền phụ với một người phụ trách và một ngày kết thúc dự kiến trong sổ thay đổi. Đến ngày đó, người phụ trách quyết định giữ, chuyển hướng về trang chính hay xoá bản ghi. Nếu người phụ trách đã nghỉ, việc này rơi về người giữ chính, không để trôi.

Dấu hiệu DNS bị sửa ngoài ý và việc làm ngay

Những dấu hiệu dưới đây không chắc chắn là bị xâm nhập, có thể chỉ là nhầm lẫn nội bộ. Nhưng cần được kiểm trong ngày.

  • Thư đến của cả công ty đột ngột ngừng hoặc bị trả về, trong khi không ai báo đã thay đổi gì.
  • Website lúc vào được lúc không, hoặc vào được ở mạng này mà ở mạng khác lại hiện trang lạ.
  • Nhận thư báo từ nhà đăng ký hay nhà cung cấp DNS về một thay đổi không có trong sổ.
  • Một công cụ quản trị báo có người dùng mới được xác minh quyền sở hữu tên miền.
  • Khách hàng phản ánh nhận được thư mang tên công ty mà công ty không gửi.

Khi gặp, người giữ chính kiểm nhật ký và so bảng hiện tại với bản chụp gần nhất. Nếu có thay đổi lạ, đổi mật khẩu tài khoản quản lý DNS, thu các phiên đăng nhập, khôi phục theo bản chụp và liên hệ kênh hỗ trợ chính thức. Không tự thử các cách vượt quyền trên tài khoản mà bạn không giữ.

Câu hỏi thường gặp

Công ty nhỏ không có người kỹ thuật thì ai giữ quyền sửa DNS?

Chủ doanh nghiệp giữ tài khoản và đường khôi phục; người làm kỹ thuật thuê ngoài được cấp quyền theo từng việc, có thời hạn. Quan trọng là luôn có bản chụp bảng bản ghi mới nhất nằm trong thư mục của công ty.

Có nên để bên làm web chuyển DNS sang dịch vụ của họ cho dễ quản lý?

Được nếu tài khoản ở dịch vụ đó do công ty đứng tên và công ty có quyền chủ, bên làm web chỉ là người được mời vào. Nếu tài khoản là của họ, khi chia tay bạn phải chờ họ chuyển lại, rất dễ phát sinh chậm trễ.

Bản ghi xác thực thư có liên quan gì tới phân quyền?

Nó quyết định máy chủ nào được gửi thư nhân danh tên miền của bạn. Ai sửa được bản ghi này là người cho phép thêm bên gửi thư mới, nên thay đổi bản ghi xác thực thư phải được duyệt như thay đổi lớn.

Thay đổi DNS mất bao lâu mới có hiệu lực?

Tuỳ thời gian lưu đệm của bản ghi, có thể vài phút tới khoảng một ngày. Vì vậy thay đổi quan trọng nên làm vào giờ ít ảnh hưởng, và kiểm lại cả sau vài giờ chứ không chỉ ngay sau khi sửa.

Có cần nhật ký thay đổi nếu nhà cung cấp đã có nhật ký?

Cần. Nhật ký của nhà cung cấp cho biết ai sửa gì lúc nào; sổ của công ty cho biết vì sao sửa và ai đã duyệt. Hai thứ ghép lại mới phân biệt được thay đổi hợp lệ với thay đổi bất thường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138