Hạn mức giao dịch theo vai trò là số tiền tối đa mà mỗi người dùng ngân hàng điện tử của công ty được lập hoặc duyệt trong một lệnh, trong một ngày, hay cho từng loại giao dịch. Phân quyền trả lời câu hỏi ai được làm gì; hạn mức trả lời câu hỏi được làm tới mức nào. Hai thứ đi cùng nhau mới thành hàng rào: người duyệt đúng người nhưng hạn mức để mặc định rất cao thì một lần bấm nhầm vẫn có thể làm trống tài khoản.
Bài này giúp chủ doanh nghiệp nhỏ hiểu các loại hạn mức thường có trên ngân hàng điện tử dành cho tổ chức, cách tính mức vừa đủ từ chính dòng tiền của công ty, và cách xử lý những ngày cần chi vượt mức. Tên gọi, cách đặt và quyền sửa hạn mức khác nhau giữa các ngân hàng; bạn đối chiếu với điều khoản dịch vụ và hỏi chi nhánh trước khi thay đổi.
Những loại hạn mức thường gặp
Hạn mức một lệnh. Số tiền tối đa của một lệnh chuyển. Lệnh lớn hơn sẽ bị từ chối hoặc phải chuyển lên cấp duyệt cao hơn, tuỳ cách ngân hàng thiết kế. Đây là hạn mức chặn được lỗi gõ thừa một số không.
Hạn mức ngày. Tổng số tiền mà một người dùng, hoặc cả tài khoản, được chuyển trong một ngày. Nó chặn trường hợp kẻ gian chia nhỏ khoản lớn thành nhiều lệnh dưới hạn mức một lệnh.
Hạn mức theo người dùng. Mỗi người duyệt có mức riêng. Kế toán trưởng có thể duyệt tới một ngưỡng, khoản vượt ngưỡng cần thêm chủ doanh nghiệp. Không phải hệ thống nào cũng có, nhưng nếu có thì đây là công cụ tốt nhất để gắn hạn mức với vai trò.
Hạn mức theo loại giao dịch. Chuyển trong cùng ngân hàng, chuyển liên ngân hàng, nộp thuế, chi lương, thanh toán quốc tế có thể có mức riêng. Công ty không bao giờ chuyển tiền ra nước ngoài thì nên hỏi xem có tắt hẳn được loại giao dịch đó không.
Danh sách người thụ hưởng. Không phải hạn mức tiền nhưng đóng vai trò như một hạn mức: chỉ cho chuyển tới những người nhận đã được lưu và xác nhận, hoặc cho người nhận mới một mức thấp hơn. Với công ty có nhà cung cấp ổn định, đây là lớp bảo vệ rất hiệu quả.
Tính hạn mức vừa đủ từ chính dòng tiền của công ty
Hạn mức đặt theo cảm giác thường rơi vào hai cực: quá thấp nên ngày nào cũng phải xin nâng, hoặc quá cao nên không chặn được gì. Cách tốt hơn là mở sao kê ba đến sáu tháng gần nhất và tìm ba con số: khoản chi lớn nhất thường xuyên (ví dụ tiền hàng cho nhà cung cấp chính), tổng chi trong ngày bận nhất (ví dụ ngày chi lương cộng trả hàng), và tần suất của những khoản vượt mức đó.
Ví dụ giả định: một xưởng đồ gỗ ở Đà Nẵng có khoản chi đều đặn lớn nhất là tiền gỗ khoảng 180 triệu đồng mỗi lần, ngày chi nhiều nhất trong tháng khoảng 400 triệu đồng gồm lương và tiền hàng. Hạn mức một lệnh của người duyệt thường ngày có thể đặt khoảng 200 triệu, hạn mức ngày khoảng 450 triệu. Khoản lớn hơn, như đặt cọc mua máy, là chuyện vài lần một năm và đi đường duyệt riêng.
Với người lập lệnh, hạn mức không cần cao như người duyệt vì lệnh của họ chưa đi đâu cả. Nhưng nếu hệ thống cho đặt hạn mức người lập, mức thấp hơn vẫn có ích: nó buộc khoản bất thường phải được chủ biết từ lúc soạn lệnh, chứ không chỉ lúc duyệt.
Sau khi đặt, ghi lý do của từng con số vào bảng người dùng. Một năm sau khi công ty lớn hơn, bạn biết mình đang nâng mức vì dòng tiền thật đã tăng, chứ không phải vì ai đó thấy phiền.
Gợi ý gắn hạn mức với vai trò
Bảng minh hoạ cho một công ty khoảng 20 người, mọi con số là ví dụ giả định và cần thay bằng số tính từ sao kê của bạn.
| Vai trò | Hạn mức một lệnh | Hạn mức ngày | Người nhận mới | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Kế toán viên (lập lệnh) | Không duyệt được | Không duyệt được | Được lập, đánh dấu riêng | Lập theo đề nghị thanh toán đã ký |
| Kế toán trưởng (duyệt cấp một) | Khoảng 100 triệu | Khoảng 300 triệu | Không duyệt, chuyển lên chủ | Duyệt chi thường xuyên |
| Chủ doanh nghiệp (duyệt cấp hai) | Khoảng 500 triệu | Khoảng 1 tỷ | Được duyệt sau khi gọi xác nhận | Khoản lớn, người nhận mới |
| Người duyệt dự phòng | Khoảng 50 triệu | Khoảng 150 triệu | Không được | Chỉ dùng khi chủ vắng |
Nếu ngân hàng không cho đặt hạn mức riêng cho từng người duyệt, bạn vẫn có thể đặt hạn mức chung thấp và thoả thuận nội bộ rằng khoản lớn hơn chỉ chủ duyệt. Khi đó thoả thuận nội bộ là hàng rào chính, còn hạn mức ngân hàng là hàng rào cuối.
Những ngày cần chi vượt hạn mức
Chuyện cần chi một khoản lớn bất thường chắc chắn xảy ra, như trả tiền cọc thuê mặt bằng, mua xe, nộp thuế cuối năm. Cách xử lý an toàn đi theo thứ tự:
- Người lập lệnh báo trước cho chủ ít nhất một ngày làm việc, kèm chứng từ: hợp đồng, thông báo nộp tiền, đề nghị thanh toán có chữ ký.
- Chủ tự kiểm thông tin người nhận qua kênh độc lập, ví dụ gọi số điện thoại đã lưu từ trước của đối tác chứ không gọi số ghi trong email vừa gửi đến.
- Chủ hoặc người có quyền tạm nâng hạn mức theo cách ngân hàng cho phép, có nơi tự chỉnh trên hệ thống, có nơi phải gửi đề nghị.
- Lệnh được lập và duyệt như bình thường, không dồn bước.
- Ngay sau khi tiền đi, hạ hạn mức về mức cũ. Bước này hay bị quên nhất, và hạn mức nâng tạm thời thường nằm nguyên tới lần rà sau.
- Ghi một dòng vào bảng người dùng: ngày nâng, lý do, ngày hạ.
Nếu ngân hàng cho đặt hạn mức tạm thời có ngày hết hiệu lực, hãy dùng cách đó thay vì nâng rồi tự nhớ hạ.
Danh sách người thụ hưởng: lớp bảo vệ hay bị bỏ qua
Phần lớn tiền của một công ty nhỏ chảy tới vài chục người nhận quen: nhà cung cấp, chủ nhà, cơ quan thuế, bảo hiểm, nhân viên. Nếu hệ thống ngân hàng cho lưu danh sách người thụ hưởng và đặt mức khác nhau cho người nhận trong và ngoài danh sách, bạn đã có một hàng rào rất khó vượt: kẻ gian muốn lấy tiền thì phải chuyển vào một tài khoản mới, và tài khoản mới chính là thứ bị chặn hoặc bị soi kỹ.
Điều quan trọng là quyền thêm người vào danh sách. Nếu người lập lệnh tự thêm được người nhận mới và lệnh tới người đó được duyệt như bình thường, danh sách không còn tác dụng. Thêm người nhận mới, hoặc sửa số tài khoản của người nhận cũ, nên là thao tác cần người duyệt xác nhận, và người duyệt xác nhận sau khi đã gọi đối chiếu với đối tác.
Danh sách cũng cần dọn định kỳ. Nhà cung cấp đã ngừng hợp tác, nhân viên đã nghỉ, tài khoản cũ của đối tác đã đổi, tất cả nên được xoá khỏi danh sách để nó phản ánh đúng những nơi tiền của công ty được phép đi tới. Danh sách gọn cũng giúp người duyệt nhận ra ngay một cái tên lạ.
Nếu ngân hàng của bạn chưa có tính năng này, có thể làm phiên bản thủ công: một bảng tính gồm tên đối tác, số tài khoản đã xác minh, ngày xác minh, người xác minh. Người duyệt đối chiếu lệnh với bảng trước khi bấm. Bảng này đặt ở nơi chỉ chủ và kế toán trưởng sửa được.
Hạn mức trên điện thoại và trên máy tính có thể khác nhau
Nhiều ngân hàng phân biệt giao dịch thực hiện trên ứng dụng di động với giao dịch trên trang web, và phương thức xác thực mạnh hơn thường đi kèm hạn mức cao hơn. Điều này ảnh hưởng tới cách bạn chia việc: người duyệt duyệt trên điện thoại khi đang đi đường có thể gặp hạn mức thấp hơn so với khi ngồi ở văn phòng với thiết bị xác thực đầy đủ.
Nên tìm hiểu điều này trước, không phải đúng lúc đang cần duyệt lệnh lớn. Ghi vào bảng người dùng: người duyệt nào dùng phương thức xác thực nào, mỗi phương thức tương ứng hạn mức bao nhiêu. Khi công ty cần chi khoản lớn, người lập lệnh biết sẵn phải hẹn người duyệt ngồi ở đâu, dùng thiết bị gì.
Quy định về xác thực giao dịch điện tử của Ngân hàng Nhà nước thay đổi theo từng giai đoạn, và các ngân hàng cập nhật phương thức xác thực theo đó, có khi đòi đối chiếu thông tin sinh trắc học của người đại diện hoặc chủ tài khoản. Bạn đọc thông báo của ngân hàng gửi cho tài khoản doanh nghiệp và cập nhật bảng người dùng khi có thay đổi, thay vì dựa vào trí nhớ về cách làm của năm trước.
Lỗi hay gặp khi đặt hạn mức
Những lỗi dưới đây làm hạn mức có trên giấy nhưng không bảo vệ được gì:
- Để nguyên hạn mức mặc định do ngân hàng cài sẵn lúc mở dịch vụ, thường cao hơn rất nhiều so với nhu cầu của công ty nhỏ.
- Nâng hạn mức một lần cho khoản lớn rồi để nguyên nhiều tháng.
- Đặt hạn mức một lệnh thấp nhưng hạn mức ngày lại rất cao, khiến việc chia nhỏ lệnh vẫn dễ dàng.
- Người duyệt dự phòng có hạn mức bằng chủ, trong khi họ chỉ được dùng cho việc nhỏ khi chủ vắng.
- Không ai trong công ty biết hạn mức hiện tại là bao nhiêu, phải đợi tới khi lệnh bị từ chối mới mở ra xem.
- Hạn mức thay đổi mà không ghi lại lý do, sau một năm không ai giải thích được vì sao con số lại như vậy.
Mỗi lần rà phân quyền theo quý, mở phần hạn mức ra xem cùng lúc. Hai việc này tốn thêm năm phút nhưng cho bạn bức tranh đầy đủ: ai được làm gì, tới mức nào.
Câu hỏi thường gặp
Hạn mức ngân hàng tự đặt và hạn mức do công ty tự đặt khác nhau thế nào?
Ngân hàng có hạn mức tối đa cho từng loại dịch vụ và phương thức xác thực; công ty được đặt mức thấp hơn trong khung đó cho tài khoản hay người dùng của mình. Mức công ty tự đặt mới là công cụ quản trị, vì nó phản ánh dòng tiền thật của bạn.
Ai trong công ty nên có quyền sửa hạn mức?
Người giữ vai trò quản trị hoặc chủ tài khoản, và không nên là người lập lệnh. Nếu người lập lệnh tự nâng được hạn mức thì hạn mức không còn tác dụng chặn. Mỗi lần sửa nên được ghi lại kèm lý do và ngày hạ về mức cũ.
Đặt hạn mức thấp có làm chậm việc chi lương không?
Có thể, nếu chi lương đi chung đường với chuyển khoản thường. Nhiều ngân hàng có dịch vụ chi lương riêng với hạn mức riêng. Bạn nên hỏi chi nhánh để tách hai loại này, hoặc lên lịch nâng hạn mức tạm thời vào đúng ngày chi lương rồi hạ lại.
Có cần đặt hạn mức cho người chỉ được xem sao kê không?
Không, vì vai trò xem không tạo được giao dịch. Việc cần kiểm với người xem là họ thật sự chỉ có quyền xem, không bị cấp nhầm quyền lập lệnh. Đăng nhập thử bằng tài khoản đó một lần sau khi cấp là cách kiểm nhanh nhất.
Kẻ gian chia nhỏ khoản chuyển để lọt dưới hạn mức thì sao?
Đó là lý do cần cả hạn mức ngày lẫn danh sách người thụ hưởng. Hạn mức ngày giới hạn tổng thiệt hại, còn danh sách người nhận buộc mọi tài khoản lạ phải qua bước xác nhận riêng, nên nhiều lệnh nhỏ tới một người nhận mới vẫn bị chú ý.