PhanQuyen.comPhân Quyền
Quyền chủ và tài khoản quản trị

Vai trò quản trị giới hạn: giao bớt việc quản trị mà chủ vẫn giữ quyền cao nhất

Dùng vai quản trị người dùng, thanh toán, hỗ trợ, theo chi nhánh hay chỉ đọc để chia việc quản trị cho nhân viên, mà không cấp thêm ai quyền cao nhất.

Branch manager of a pharmacy chain in Quang Ngai at a back-room desk with a laptop showing a blank screen, shelves of boxed stock behind, shot over her shoulder, neutral daylight

Vai trò quản trị giới hạn là các vai chỉ quản một mảng của hệ thống, như tạo và khoá tài khoản nhân viên, xem và trả hoá đơn dịch vụ, đặt lại mật khẩu, hay quản một chi nhánh, mà không có quyền thay đổi toàn bộ hệ thống. Dùng chúng, chủ doanh nghiệp giao được phần lớn việc quản trị hằng ngày cho nhân viên phù hợp, trong khi tầng quản trị cao nhất vẫn chỉ có hai người.

Khi công ty lớn dần từ mười lên năm mươi người, người giữ quyền quản trị cao nhất bắt đầu quá tải: ngày nào cũng có người mới, người quên mật khẩu, chi nhánh cần thêm quầy. Phản xạ thường gặp là nâng thêm vài người lên tầng cao nhất cho đỡ việc. Bài này giới thiệu cách khác: chia việc theo vai giới hạn, ghép vai với người, kiểm những chỗ vai giới hạn có thể leo lên quyền cao hơn, và rà lại định kỳ.

Vì sao không nên nâng thêm người lên tầng cao nhất

Mỗi tài khoản ở tầng cao nhất là một cánh cửa mở vào toàn bộ hệ thống. Người được nâng quyền có thể rất đáng tin, nhưng tài khoản của họ vẫn có thể bị chiếm qua một thư lừa đảo, một thiết bị bị mất, một mật khẩu dùng lại ở nơi khác. Ba người ở tầng cao nhất là ba cánh cửa, năm người là năm.

Thêm nữa, người ở tầng cao nhất làm được mọi việc, nên cũng có thể vô tình làm sai mọi việc. Một nhân viên hành chính chỉ cần tạo tài khoản cho người mới nhưng có quyền cao nhất, một hôm bấm nhầm vào cài đặt bảo mật toàn công ty, và không ai biết vì sao mọi người bị đăng xuất cùng lúc.

Nguyên tắc quyền tối thiểu áp vào quản trị cũng như áp vào người dùng: ai làm việc gì thì có quyền cho việc đó. Phần lớn nền tảng doanh nghiệp đều có sẵn vài vai quản trị giới hạn, chỉ là ít ai mở ra xem. Tìm mục vai trò quản trị trong trang quản trị, đọc mô tả quyền của từng vai trong trợ giúp chính thức.

Các vai quản trị giới hạn hay gặp

Tên gọi khác nhau giữa các nền tảng; bảng dưới mô tả theo chức năng. Không phải nền tảng nào cũng có đủ các vai này.

VaiLàm đượcKhông làm đượcHợp với ai
Quản trị người dùngTạo, khoá, xoá tài khoản nhân viên, gán vào nhómĐổi cài đặt bảo mật toàn công ty, nâng ai lên tầng cao nhấtHành chính nhân sự
Hỗ trợ người dùngĐặt lại mật khẩu, mở khoá tài khoản bị khoáTạo hay xoá tài khoản, xem dữ liệu của người dùngTrưởng ca, người trực kỹ thuật
Quản trị thanh toánXem hoá đơn dịch vụ, cập nhật phương thức thanh toán, mua thêm suấtQuản lý người dùng, cấu hình hệ thốngKế toán
Quản trị theo đơn vị, chi nhánhQuản lý người dùng và cài đặt trong phạm vi một chi nhánhĐụng vào chi nhánh khác hoặc cài đặt chungTrưởng chi nhánh
Quản trị một ứng dụngCấu hình riêng ứng dụng thư, lịch hay ổ đĩaQuản lý người dùng, ứng dụng khácNgười phụ trách mảng đó
Chỉ đọc, kiểm traXem cấu hình, báo cáo, nhật ký thao tácThay đổi bất cứ thứ gìChủ doanh nghiệp, người kiểm soát nội bộ

Vai chỉ đọc thường bị bỏ qua nhưng rất hữu ích: chủ doanh nghiệp hoặc người kiểm soát được xem toàn cảnh mà không mang theo rủi ro của quyền thay đổi. Đây cũng là vai thích hợp khi một bên kiểm toán cần xem cấu hình trong vài ngày.

Ghép vai với người trong công ty nhỏ

Hành chính nhân sự nhận vai quản trị người dùng. Họ là người biết đầu tiên khi có người vào, người nghỉ, người chuyển phòng. Cho họ tự tạo và khoá tài khoản giúp việc thu hồi quyền diễn ra trong ngày, không phải chờ người làm kỹ thuật.

Kế toán nhận vai quản trị thanh toán. Hoá đơn dịch vụ, gia hạn, mua thêm suất là việc tiền bạc, để kế toán làm trực tiếp sẽ khớp sổ sách. Họ không cần, và không nên, có quyền quản lý tài khoản người khác.

Trưởng ca hoặc người trực nhận vai hỗ trợ. Quên mật khẩu lúc bảy giờ sáng ở cửa hàng là chuyện thường. Người trực đặt lại được thì cửa hàng mở đúng giờ, mà người đó không có quyền nào khác.

Trưởng chi nhánh nhận vai theo đơn vị. Công ty có cửa hàng ở Phú Thọ và Tuyên Quang có thể cho mỗi trưởng chi nhánh quản người của chi nhánh mình. Một sự cố ở chi nhánh này không lan sang chi nhánh kia.

Chủ doanh nghiệp có thêm vai chỉ đọc trên tài khoản thường. Chủ vẫn giữ vai chủ trên tài khoản riêng ít dùng, nhưng để xem báo cáo hằng tuần thì dùng vai chỉ đọc, không phải đăng nhập tài khoản quyền cao nhất.

Kiểm những chỗ vai giới hạn có thể vượt giới hạn

Vai giới hạn chỉ an toàn khi giới hạn thật sự kín. Đây là những điểm chủ doanh nghiệp nên hỏi người phụ trách hoặc tra trong tài liệu chính thức, để chắc vai mình giao không mở đường lên quyền cao hơn:

  • Vai hỗ trợ có đặt lại mật khẩu được cho tài khoản ở tầng cao nhất không. Nền tảng tốt thường chặn, nhưng cần kiểm.
  • Vai quản trị người dùng có thêm người vào nhóm đang được gán quyền quản trị không. Nếu được, họ gián tiếp cấp được quyền quản trị.
  • Vai quản trị người dùng có đổi được email hay số khôi phục của người khác không.
  • Vai nào được cấp quyền cho ứng dụng bên thứ ba truy cập dữ liệu toàn công ty.
  • Vai quản trị thanh toán có chuyển được hợp đồng dịch vụ sang tổ chức khác hay đổi người liên hệ chính không.
  • Vai theo chi nhánh có tự chuyển một người từ chi nhánh khác sang chi nhánh mình không.

Mục đích của danh sách này là để chủ doanh nghiệp đóng các khe hở, không phải để thử vượt quyền trên hệ thống thật. Nếu nghi một vai có khe hở, hỏi bộ phận hỗ trợ của nhà cung cấp hoặc đọc tài liệu mô tả quyền; đừng dùng tài khoản nhân viên thử nghiệm trên dữ liệu thật.

Giao vai giới hạn từng bước

Trình tự gợi ý khi chuyển từ "vài người có toàn quyền" sang "hai người có toàn quyền, còn lại theo vai":

  1. Liệt kê việc quản trị đã làm trong ba tháng gần nhất, ai làm. Nhật ký thao tác quản trị giúp nhiều ở bước này.
  2. Nhóm việc thành mảng: người dùng, mật khẩu, thanh toán, chi nhánh, ứng dụng.
  3. Với mỗi mảng, chọn vai giới hạn hẹp nhất mà nền tảng có, và chọn người làm.
  4. Cấp vai giới hạn cho người đó trước, để họ làm thử một tuần trong khi vẫn còn quyền cũ.
  5. Khi chắc vai mới đủ cho việc, gỡ quyền cao nhất của họ. Chỉ giữ lại hai người ở tầng cao nhất.
  6. Cập nhật bảng tài khoản quản trị: người, vai, phạm vi, ngày cấp.
  7. Báo cho nhân viên biết từ nay việc gì hỏi ai, ví dụ quên mật khẩu hỏi người trực, cần tài khoản mới hỏi hành chính.

Bước bốn và năm phải đi theo đúng thứ tự. Gỡ quyền cao trước khi kiểm vai mới, công việc sẽ tắc ngay ngày đầu và người ta có xu hướng xin lại toàn quyền cho nhanh.

Khi phần mềm không có vai giới hạn

Nhiều phần mềm bán hàng, phần mềm quản lý nhỏ chỉ có hai vai: chủ và nhân viên. Khi đó không thể chia quyền quản trị bằng kỹ thuật. Có ba hướng xử lý. Một là dùng quy trình thay cho kỹ thuật: người cần làm việc quản trị gửi yêu cầu, người giữ quyền làm, có ghi sổ. Hai là hỏi nhà cung cấp về gói có nhiều vai hơn, khi công ty đủ lớn để cần. Ba là chấp nhận rủi ro có kiểm soát: cấp quyền chủ cho đúng một người dự phòng, kèm nhật ký và rà định kỳ.

Với phần mềm có vai nhưng mô tả mơ hồ, đừng đoán. Tạo một tài khoản thử với vai đó trên dữ liệu thử nếu nền tảng có môi trường thử, hoặc hỏi bộ phận hỗ trợ bằng văn bản và lưu câu trả lời. Ví dụ giả định: một chuỗi quán ăn ở Cao Bằng hỏi nhà cung cấp phần mềm bán hàng xem vai quản lý cửa hàng có sửa được giá gốc không, và nhận câu trả lời bằng thư trước khi giao vai đó cho các quản lý ca.

Khi chọn phần mềm mới, khả năng phân vai quản trị nên là một tiêu chí, ngang với giá và tính năng bán hàng. Một phần mềm chỉ có chủ và nhân viên sẽ ép công ty vào thế hoặc giao toàn quyền, hoặc làm mọi thứ một mình.

Rà vai giới hạn sáu tháng một lần

Vai giới hạn cũng tích tụ theo thời gian như mọi quyền khác. Người được giao vai hỗ trợ khi làm trưởng ca nay đã lên quản lý, vẫn giữ vai cũ. Kế toán cũ nghỉ, kế toán mới được cấp vai thanh toán, nhưng không ai gỡ vai của người cũ vì tài khoản đã bị khoá và "chắc không sao". Một tài khoản bị khoá mà còn giữ vai quản trị là rủi ro nếu ai đó mở lại nó.

Sáu tháng một lần, người giữ quyền cao nhất xuất danh sách vai quản trị từ trang quản trị, đối chiếu với bảng tài khoản quản trị. Ai không còn làm việc tương ứng thì gỡ vai. Ai có vai nhưng không thao tác lần nào trong sáu tháng thì hỏi lại có còn cần không. Tài khoản đã khoá thì gỡ hết vai.

Kết quả rà ghi vào sổ, chủ doanh nghiệp ký. Danh mục rà soát và xử lý sự cố của trang có bài riêng về cách rà quyền định kỳ cho toàn bộ người dùng; ở đây chỉ nhấn vào phần vai quản trị, nơi một sai sót nhỏ có ảnh hưởng lớn nhất.

Câu hỏi thường gặp

Công ty mười người có cần vai quản trị giới hạn không?

Thường chưa cần nhiều. Hai người ở tầng cao nhất có thể lo hết. Khi thấy một người khác phải hỏi xin quyền liên tục, như hành chính cần tạo tài khoản mỗi tuần, đó là lúc giao một vai giới hạn cho đúng việc đó.

Vai quản trị người dùng có đọc được thư của nhân viên không?

Ở nhiều nền tảng, vai này không có quyền đọc nội dung thư, nhưng có thể đặt lại mật khẩu rồi đăng nhập thay. Vì vậy cần nội quy rõ ràng và nhật ký thao tác; việc truy cập nội dung của nhân viên phải minh bạch và đúng quy định pháp luật.

Kế toán có nên được quyền quản trị thanh toán ở mọi hệ thống không?

Ở những hệ thống công ty trả phí định kỳ thì hợp lý. Nhưng thay đổi lớn như đổi gói, chuyển hợp đồng sang tên khác nên có chủ doanh nghiệp đồng ý. Có thể ghi vào quy trình chi tiêu chung của công ty.

Giao vai giới hạn cho bên thuê ngoài được không?

Được, và nên ưu tiên vai giới hạn cho bên thuê ngoài thay vì quyền cao nhất. Gắn vai với tài khoản mang tên người của đối tác, ghi ngày thu hồi dự kiến, rà mỗi quý.

Một người có thể giữ nhiều vai giới hạn cùng lúc không?

Có thể, nhưng khi một người gom đủ các vai, tổng quyền của họ gần bằng tầng cao nhất mà không ai để ý. Nếu thấy một người giữ quá ba vai, cân nhắc chia lại cho người khác hoặc ghi rõ lý do.

Nền tảng đổi tên hay gộp vai sau khi cập nhật thì làm gì?

Đọc thông báo thay đổi của nhà cung cấp, mở lại mô tả quyền của các vai đang dùng, và kiểm xem người đang giữ vai có được thêm quyền mới nào không. Ghi vào sổ ngày rà sau cập nhật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138