PhanQuyen.comPhân Quyền
Quyền chủ và tài khoản quản trị

Tách tài khoản quản trị khỏi tài khoản dùng hằng ngày: cách làm cho công ty nhỏ

Vì sao người giữ quyền quản trị cần hai tài khoản, một để làm việc và một chỉ để cấu hình hệ thống, và cách áp dụng mà không làm chậm công việc ở công ty nhỏ.

Office manager in a small Hai Phong logistics firm working on two laptops side by side, one closed and set aside on a shelf, viewed from behind, cool morning window light

Người nắm quyền quản trị cao nhất trong công ty nên có hai tài khoản: một tài khoản thường để đọc thư, mở tệp, nhắn tin như mọi nhân viên, và một tài khoản quản trị riêng chỉ đăng nhập khi cần thay đổi cài đặt hệ thống. Tài khoản quản trị không nhận thư từ bên ngoài, không duyệt web, không cài tiện ích, nên cơ hội để kẻ xấu chạm được tới nó thu hẹp lại rất nhiều.

Đây là cách làm phổ biến ở các tổ chức có phòng kỹ thuật, nhưng doanh nghiệp nhỏ hay bỏ qua vì nghĩ phiền. Thực tế, ở công ty 5–100 người, số lần cần đăng nhập quản trị chỉ vài lần một tuần. Bài này giải thích vì sao tách, tách những hệ thống nào trước, đặt tên và giữ hai tài khoản ra sao, và xử lý những lúc phải làm gấp.

Vì sao một tài khoản cho mọi việc là điểm yếu lớn nhất

Hầu hết các vụ mất quyền quản trị không bắt đầu từ việc ai đó đoán ra mật khẩu. Chúng bắt đầu từ những việc rất bình thường: mở một tệp đính kèm trong thư báo giá, bấm vào đường dẫn trong tin nhắn hỏi hàng, cài một tiện ích trình duyệt hứa giúp tải ảnh nhanh. Nếu tài khoản đang làm những việc ấy cũng là tài khoản có quyền cao nhất, mọi sơ suất nhỏ đều có thể trở thành sự cố lớn.

Tài khoản dùng hằng ngày là tài khoản tiếp xúc với thế giới bên ngoài nhiều nhất: nhận thư của người lạ, đăng nhập trên nhiều thiết bị, kết nối với nhiều ứng dụng bên thứ ba. Tài khoản quản trị thì ngược lại, càng ít tiếp xúc càng tốt. Gộp hai vai vào một là đặt chìa khoá kho ngay cửa ra vào.

Có một lợi ích phụ ít người nghĩ tới: khi tách, mọi thay đổi cài đặt đều mang tên tài khoản quản trị trong nhật ký. Lúc rà lại, bạn thấy ngay những thay đổi lớn nằm riêng một chỗ, không lẫn với hàng nghìn dòng hoạt động thường ngày. Nhìn nhật ký mà thấy tài khoản quản trị đăng nhập lúc nửa đêm hay từ một nơi lạ, đó là tín hiệu cần xem xét.

Việc nào làm bằng tài khoản nào

Bảng dưới phân chia gợi ý. Nguyên tắc là mọi việc không cần quyền quản trị thì làm bằng tài khoản thường, kể cả khi người làm là giám đốc.

ViệcTài khoản thườngTài khoản quản trị
Đọc và gửi thư, nhắn tin, họp trực tuyếnCóKhông
Mở tệp, sửa tài liệu, xem báo cáo bán hàngCóKhông
Tạo tài khoản cho nhân viên mới, khoá tài khoản người nghỉKhôngCó, hoặc giao cho quản trị giới hạn
Đổi chính sách mật khẩu, bật xác thực nhiều lớp bắt buộcKhôngCó
Cấp quyền cho ứng dụng bên thứ ba truy cập dữ liệu công tyKhôngCó, sau khi xem xét
Đổi thông tin thanh toán, gói dịch vụKhôngCó, thường là tài khoản chủ
Cài tiện ích trình duyệt, ứng dụng mớiCó, theo danh sách được phépKhông bao giờ

Dòng cuối thường bị làm ngược: người giữ quyền quản trị hay cài thử công cụ mới trên chính tài khoản quản trị "cho đủ quyền". Một tiện ích được cấp quyền đọc trên tài khoản quản trị là có quyền đọc gần như mọi thứ.

Hệ thống nào nên tách trước

Không phải hệ thống nào cũng cho tạo tài khoản quản trị riêng miễn phí, và không phải hệ thống nào cũng đáng tách ngay. Xếp ưu tiên theo câu hỏi: mất quyền quản trị ở đây thì công ty mất gì.

  • Bộ văn phòng và hộp thư công ty. Đây là gốc của mọi thứ, vì các hệ thống khác khôi phục qua email. Ưu tiên số một.
  • Tài khoản ở nhà đăng ký tên miền. Ai đổi được bản ghi tên miền là có thể chuyển hướng cả thư lẫn trang web.
  • Phần mềm kế toán và ngân hàng điện tử. Ngân hàng thường đã tách sẵn vai lập lệnh và duyệt lệnh; phần mềm kế toán thì cần kiểm.
  • Trình quản lý doanh nghiệp trên mạng xã hội. Ở đây nhiều nền tảng buộc dùng tài khoản cá nhân thật, nên cách tách là người giữ vai cao nhất dùng tài khoản cá nhân hạn chế hoạt động, còn việc đăng bài giao cho người khác.
  • Phần mềm bán hàng. Nếu có vai chủ chuỗi và vai quản lý cửa hàng, chủ dùng vai quản lý để xem báo cáo hằng ngày, vai chủ để chỉnh cài đặt.

Với những phần mềm tính phí theo đầu người, tài khoản quản trị riêng có thể tốn thêm một suất. Hãy so khoản đó với cái giá phải trả khi mất quyền: thường là vài ngày ngừng việc và nhiều tuần làm việc với bộ phận hỗ trợ.

Lập tài khoản quản trị riêng từng bước

Cách làm dưới đây áp dụng cho bộ văn phòng, nơi đáng tách nhất. Tên mục trong trang quản trị mỗi nơi khác nhau; tìm mục quản lý người dùng và vai trò, và đọc trợ giúp chính thức nếu chưa chắc.

  1. Chọn tên tài khoản không đoán được chức năng từ bên ngoài, nhưng người trong công ty nhìn là hiểu. Ví dụ giả định: tên người cộng thêm một hậu tố thống nhất do công ty quy ước. Tránh đặt kiểu admin hay quantri cho tài khoản dùng đăng nhập, vì đó là tên kẻ xấu thử đầu tiên.
  2. Tạo tài khoản mới, gán vai trò quản trị cần thiết. Không gán thêm giấy phép dùng thư hay ổ đĩa nếu nền tảng cho phép tách, để tài khoản này không nhận thư từ bên ngoài.
  3. Bật xác thực nhiều lớp mạnh nhất mà nền tảng hỗ trợ, tốt nhất là khoá bảo mật vật lý. Cất mã khôi phục theo quy trình riêng của công ty.
  4. Đăng nhập bằng tài khoản mới, làm thử một thao tác quản trị nhỏ để chắc quyền đã đủ.
  5. Gỡ vai quản trị khỏi tài khoản thường của chính người đó. Bước này hay bị quên, và quên là coi như chưa tách.
  6. Ghi tài khoản quản trị mới vào bảng tài khoản quản trị của công ty, kèm ngày lập và người giữ.

Nếu công ty có nhiều người ở tầng quản trị, làm lần lượt từng người, không gỡ quyền của tất cả cùng lúc, để luôn có ít nhất một tài khoản quản trị chạy được.

Giữ hai tài khoản mà không rối

Dùng hai trình duyệt hoặc hai hồ sơ trình duyệt. Một hồ sơ cho việc hằng ngày, một hồ sơ sạch chỉ để đăng nhập quản trị, không cài tiện ích nào. Màu nền khác nhau giúp nhìn là biết đang ở đâu.

Đăng xuất tài khoản quản trị khi xong việc. Đừng để phiên quản trị mở cả ngày. Nhiều nền tảng cho đặt thời gian phiên ngắn riêng cho vai quản trị; nếu có, dùng.

Chỉ đăng nhập quản trị trên máy công ty. Không đăng nhập quản trị trên máy ở quán cà phê, máy của người nhà hay điện thoại cá nhân dùng chung. Danh mục thiết bị của trang có bài riêng về máy công ty.

Lưu mật khẩu quản trị ở chỗ riêng. Nếu dùng trình quản lý mật khẩu, đặt tài khoản quản trị trong một ngăn riêng, không chia sẻ cho nhóm.

Ghi lý do mỗi lần dùng. Ở công ty nhỏ, một dòng ghi chú trong sổ "ngày, việc gì, ai làm" là đủ. Nó giúp người khác hiểu khi đọc nhật ký sau này.

Một tuần sau khi tách: ví dụ giả định ở một công ty phân phối

Một công ty phân phối thiết bị vệ sinh ở Hưng Yên có ba mươi nhân viên, một người phụ trách hành chính kiêm máy tính. Trước khi tách, người này dùng một tài khoản duy nhất có quyền quản trị cao nhất cho mọi việc: nhận đơn của đại lý qua thư, tải bảng giá của nhà cung cấp, cài tiện ích chuyển đổi tệp, và tạo tài khoản cho nhân viên mới.

Sau khi tách, sáng thứ Hai người này mở hồ sơ trình duyệt thường như mọi ngày để đọc thư và xử lý đơn. Thứ Ba có hai nhân viên kho mới, chị mở hồ sơ trình duyệt thứ hai, đăng nhập tài khoản quản trị bằng khoá bảo mật, tạo hai tài khoản, gán vào nhóm kho, rồi đăng xuất. Cả việc mất chừng mười phút, thêm khoảng một phút so với trước vì phải đổi hồ sơ trình duyệt.

Thứ Năm, một thư mạo danh đại lý gửi tới kèm tệp nén, chị lỡ mở trên tài khoản thường. Phần mềm diệt mã độc chặn kịp, nhưng kể cả nếu không chặn, thứ bị đe doạ là một tài khoản không có quyền đổi cài đặt toàn công ty. Đó là khác biệt mà tách tài khoản mang lại: sự cố vẫn có thể xảy ra, nhưng vùng thiệt hại nhỏ đi rõ rệt. Cuối tuần, chủ công ty xem nhật ký và thấy tài khoản quản trị chỉ đăng nhập đúng hai lần, khớp với hai lần chị báo.

Những lúc phải làm gấp và cách không phá luật của chính mình

Luật tách tài khoản hay bị phá vào đúng lúc khẩn: nhân viên nghỉ đột ngột cần khoá ngay, khách báo nhận được thư lạ từ hộp thư công ty, trang bán hàng bị đổi giá hàng loạt. Người giữ quyền quản trị đang ở ngoài, chỉ có điện thoại, và cám dỗ lớn nhất là cấp lại quyền quản trị cho tài khoản thường "cho nhanh".

Cách chuẩn bị là định trước con đường khẩn cấp: điện thoại công ty đã đăng nhập sẵn ứng dụng quản trị bằng tài khoản quản trị, khoá bằng mã riêng, để ở chỗ người có trách nhiệm lấy được; hoặc có người thứ hai ở tầng quản trị được giao xử lý khi người chính vắng. Bài về quy tắc hai quản trị viên trong cùng danh mục bàn kỹ phần này.

Khi đã phải phá luật vì tình huống thật sự gấp, ghi lại ngay sau đó: thời điểm, lý do, quyền đã cấp tạm. Trong vòng một ngày, gỡ quyền tạm và đưa mọi thứ về như cũ. Ví dụ giả định: một xưởng may ở Đồng Nai cấp tạm quyền khoá tài khoản cho trưởng ca để xử lý một nhân viên nghỉ ngang, rồi thu lại vào sáng hôm sau khi chủ xưởng về.

Câu hỏi thường gặp

Công ty chỉ có một người lo máy tính thì có cần tách không?

Càng cần. Khi chỉ có một người, mọi rủi ro dồn vào tài khoản của họ. Tách ra không tốn nhiều công: một tài khoản thường, một tài khoản quản trị, hai hồ sơ trình duyệt. Thói quen mất khoảng một tuần để quen.

Tài khoản quản trị có cần hộp thư không?

Nhiều nền tảng bắt buộc mỗi tài khoản có địa chỉ thư. Nếu vậy, cho hộp thư đó tự chuyển thông báo hệ thống về hộp nhóm của người phụ trách, và chặn nhận thư từ bên ngoài nếu nền tảng có tuỳ chọn này.

Giám đốc có cần tài khoản quản trị riêng không?

Chỉ khi giám đốc thật sự làm thao tác quản trị. Nếu giám đốc giữ vai chủ để phòng xa, vai đó nằm trên một tài khoản riêng ít dùng, còn tài khoản hằng ngày của giám đốc là tài khoản thường như mọi người.

Tách tài khoản có làm mất dữ liệu của tài khoản cũ không?

Không. Bạn chỉ thêm một tài khoản mới và đổi vai trò, dữ liệu của tài khoản thường giữ nguyên. Điều cần cẩn thận là gỡ quyền quản trị cũ sau khi chắc tài khoản mới đã chạy được.

Có nên dùng chung một tài khoản quản trị cho hai người không?

Không nên. Mỗi người một tài khoản quản trị để nhật ký ghi đúng ai làm gì. Dùng chung thì khi có thay đổi lạ, không ai biết là ai và cũng không thu hồi được quyền của riêng một người.

Phần mềm bán hàng không cho tạo thêm tài khoản quản trị thì làm sao?

Dùng vai thấp hơn cho việc hằng ngày, chỉ đăng nhập vai chủ khi chỉnh cài đặt, và giữ thông tin đăng nhập vai chủ ở nơi riêng. Có thể hỏi nhà cung cấp về gói có nhiều vai hơn, nhưng không cần đổi phần mềm chỉ vì lý do này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138