PhanQuyen.comPhân Quyền
Quyền chủ và tài khoản quản trị

Tài khoản khẩn cấp cho doanh nghiệp nhỏ: lập, cất kín, mở khi quản trị viên bị khoá

Tài khoản khẩn cấp là quản trị viên không gắn với ai, chỉ mở khi mọi người giữ quyền đều không đăng nhập được. Cách lập, cất, cảnh báo và quy trình mở.

Wide shot of an empty small meeting room in a Can Tho trading company at night, a single desk lamp on, a closed red folder and a steel cash box on the table

Tài khoản khẩn cấp là một tài khoản quản trị cao nhất không gắn với người nào trong công ty, không dùng cho bất kỳ việc gì hằng ngày, thông tin đăng nhập được niêm phong và chỉ mở khi tất cả quản trị viên thật đều không đăng nhập được. Mỗi lần nó được đăng nhập, chủ doanh nghiệp phải nhận được cảnh báo.

Trong tài liệu kỹ thuật, kiểu tài khoản này hay được gọi là tài khoản phá kính, như hộp bình chữa cháy chỉ đập kính khi có cháy. Các tổ chức lớn dùng nó từ lâu; doanh nghiệp nhỏ cũng cần, nhất là khi quyền quản trị đang dồn vào một hai người và một chiếc điện thoại. Bài này nói khi nào nên lập, thiết kế ra sao, quy trình mở, và những lỗi làm tài khoản khẩn cấp vô dụng đúng lúc cần.

Khác gì người quản trị dự phòng

Người quản trị dự phòng là một con người thật có tài khoản quản trị riêng, dùng định kỳ, có thiết bị xác thực của riêng họ. Tài khoản khẩn cấp thì không thuộc về ai. Nó tồn tại để giải quyết những tình huống mà mọi con người có quyền đều bị ảnh hưởng cùng lúc.

Những tình huống đó không hiếm. Nhà cung cấp đổi chính sách xác thực và cả hai quản trị viên bị yêu cầu xác minh lại trong khi một người đang đi nước ngoài, người kia vừa đổi điện thoại. Một cấu hình sai do chính quản trị viên đặt, chẳng hạn chỉ cho đăng nhập từ mạng văn phòng, và văn phòng mất mạng ba ngày. Một kẻ xấu chiếm được tài khoản quản trị và gỡ quyền của người còn lại. Lúc ấy, một tài khoản đứng ngoài mọi thói quen hằng ngày là đường vào còn sót lại.

Nói cách khác, người dự phòng phòng chuyện một người vắng; tài khoản khẩn cấp phòng chuyện cả hệ thống quyền của công ty bị gãy cùng một lúc, do lỗi cấu hình, do nhà cung cấp hay do kẻ xấu.

Vì vậy tài khoản khẩn cấp có thiết kế ngược với tài khoản thường: không tham gia mọi luật làm hạn chế đăng nhập mà công ty đặt cho nhân viên, nhưng bị theo dõi chặt hơn bất kỳ tài khoản nào khác.

Khi nào doanh nghiệp nhỏ thật sự cần

Không phải hệ thống nào cũng cần tài khoản khẩn cấp. Lập cho hệ thống ở gốc, nơi mất quyền thì không còn ai phía trên để cứu:

  • Bộ văn phòng và hộp thư công ty, vì các hệ thống khác khôi phục qua đây.
  • Hệ thống có đặt luật hạn chế đăng nhập theo địa điểm, theo thiết bị hay theo giờ, vì luật sai có thể khoá chính quản trị viên.
  • Công ty chỉ có một người ở tầng quản trị cao nhất và chưa tìm được người thứ hai đủ tin cậy.
  • Công ty đang để bên thuê ngoài làm quản trị chính, cần một đường vào không phụ thuộc họ.
  • Hệ thống mà nhà cung cấp hỗ trợ khôi phục chậm hoặc đòi nhiều giấy tờ.

Một dấu hiệu dễ nhận ra: nếu câu trả lời cho câu hỏi "mai này người giữ quyền cao nhất mất điện thoại thì sao" là "chắc gọi tổng đài nhà cung cấp", hệ thống đó nên có tài khoản khẩn cấp. Gọi tổng đài là đường cuối cùng, không phải kế hoạch.

Với phần mềm nhỏ, chỉ cho một tài khoản chủ và không cho tạo thêm quản trị viên, tài khoản khẩn cấp không làm được. Khi đó dựa vào mã khôi phục niêm phong và thông tin đăng nhập vai chủ cất kín.

Thiết kế tài khoản khẩn cấp

Bảng dưới là các quyết định cần đưa ra khi lập. Tên mục cụ thể trong từng nền tảng khác nhau, hãy tra trợ giúp chính thức trước khi làm.

Hạng mụcGợi ýLý do
Tên tài khoảnKhông chứa tên người, không lộ chức năngKhông gắn với ai; kẻ xấu dò tên không đoán ra
Hộp thư và giấy phépKhông cấp hộp thư làm việc nếu nền tảng cho táchKhông nhận thư bên ngoài, không bị dụ bấm đường dẫn
Mật khẩuRất dài, ngẫu nhiên, không ai nhớChỉ dùng khi mở phong bì
Xác thựcKhoá bảo mật vật lý riêng, không gắn điện thoại của aiKhông phụ thuộc thiết bị của người nào
Luật hạn chế đăng nhậpLoại trừ khỏi luật theo địa điểm, thiết bị nếu cóPhòng trường hợp chính luật đó khoá mọi người
Cảnh báoMỗi lần đăng nhập gửi thông báo tới chủ và người dự phòngPhát hiện ngay nếu bị dùng sai
Nơi cấtMật khẩu và khoá bảo mật cất hai nơi khác nhauMột phong bì lọt ra ngoài vẫn chưa đủ để vào

Dòng loại trừ khỏi luật hạn chế đăng nhập là con dao hai lưỡi: nó giúp tài khoản khẩn cấp vào được khi luật hỏng, nhưng cũng khiến tài khoản này yếu hơn trước kẻ xấu. Đó là lý do cảnh báo đăng nhập và nơi cất tách đôi là bắt buộc, không phải tuỳ chọn.

Lập tài khoản khẩn cấp trong một buổi

Chủ doanh nghiệp và người phụ trách kỹ thuật cùng ngồi làm, để không ai một mình nắm toàn bộ thông tin.

  1. Người phụ trách tạo tài khoản mới với vai quản trị cao nhất, đặt tên theo quy ước đã chọn.
  2. Chủ doanh nghiệp tự tạo mật khẩu dài bằng trình tạo mật khẩu, nhập vào, rồi in hoặc chép ra giấy. Người phụ trách không nhìn.
  3. Đăng ký khoá bảo mật vật lý riêng cho tài khoản này. Nếu nền tảng cho, đăng ký hai khoá.
  4. Thiết lập cảnh báo: mọi lần đăng nhập của tài khoản này gửi thông báo tới hộp thư của chủ và người dự phòng. Nhiều nền tảng có mục quy tắc cảnh báo trong trang quản trị.
  5. Đăng nhập thử một lần, kiểm cảnh báo có đến thật không, rồi đăng xuất.
  6. Cho mật khẩu vào một phong bì, khoá bảo mật vào chỗ khác, niêm phong, ghi sổ như quy trình mã khôi phục.
  7. Ghi tài khoản khẩn cấp vào bảng tài khoản quản trị, kèm nơi cất và danh sách người được mở.

Đừng dùng tài khoản khẩn cấp làm việc gì khác trong buổi lập, kể cả "tiện tay sửa một cài đặt". Nhật ký của nó nên sạch tới mức mọi dòng đều có lý do.

Quy trình mở khi có sự cố

Quy trình nên viết ra một trang, cất cùng sổ. Khi có chuyện, người ta hoảng và quên; tờ giấy thì không.

  1. Xác nhận rằng mọi quản trị viên thật đều không đăng nhập được, hoặc tài khoản của họ đang bị kẻ xấu nắm.
  2. Báo cho chủ doanh nghiệp; nếu không liên lạc được, báo người có tên tiếp theo trong danh sách.
  3. Hai người cùng mở hai phong bì, ghi sổ thời điểm và lý do.
  4. Đăng nhập tài khoản khẩn cấp trên máy công ty, chỉ làm đúng việc để khôi phục: đặt lại xác thực cho quản trị viên thật, gỡ kẻ chiếm quyền, hoặc sửa luật đăng nhập sai.
  5. Khi quản trị viên thật đã vào lại được, đăng xuất tài khoản khẩn cấp ngay.
  6. Đổi mật khẩu tài khoản khẩn cấp, niêm phong lại, ghi sổ.
  7. Trong tuần, viết vài dòng về sự cố: chuyện gì xảy ra, vì sao phải mở, sửa gì để lần sau không cần mở.

Bước cuối dễ bị bỏ qua nhất, nhưng chính nó làm công ty khá lên sau mỗi sự cố. Danh mục rà soát và xử lý sự cố của trang có bài riêng về cách ghi lại bài học sau sự cố.

Ví dụ giả định: một đêm hai quản trị viên cùng bị khoá

Một công ty thương mại ở Tây Ninh có hai người quản trị bộ văn phòng: giám đốc và trưởng phòng hành chính. Một tối, trưởng phòng hành chính bật luật mới chỉ cho phép đăng nhập từ các thiết bị đã đăng ký của công ty, để chặn nhân viên dùng máy lạ. Luật áp dụng cho cả hai quản trị viên. Sáng hôm sau, giám đốc đang ở sân bay chỉ có điện thoại cá nhân, còn máy tính của trưởng phòng hành chính bị hỏng ổ cứng ngay trong đêm. Không ai đăng nhập được trang quản trị.

Vì công ty đã lập tài khoản khẩn cấp và loại nó khỏi luật thiết bị, kế toán trưởng, người có tên thứ ba trong danh sách, cùng trưởng phòng hành chính mở hai phong bì trong két văn phòng. Họ đăng nhập trên một máy tính khác của công ty, sửa luật để tạm cho quản trị viên đăng nhập từ thiết bị được xác minh bằng khoá bảo mật, rồi đăng xuất. Giám đốc nhận cảnh báo trên điện thoại, gọi lại xác nhận. Toàn bộ mất khoảng bốn mươi phút.

Bài học họ ghi lại sau sự cố không phải là "may có tài khoản khẩn cấp", mà là: luật mới phải thử trên một nhóm nhỏ trước khi áp cho quản trị viên. Tài khoản khẩn cấp cứu được tình huống, còn ghi chép sau sự cố mới làm lần sau không xảy ra.

Bốn lỗi khiến tài khoản khẩn cấp vô dụng

Không ai kiểm nó còn dùng được. Mỗi quý, hai người cùng mở phong bì, đăng nhập thử, xem cảnh báo có đến không, rồi đổi mật khẩu và niêm phong lại. Tài khoản không được thử là tài khoản có thể đã bị nền tảng tự vô hiệu vì lâu không dùng.

Tài khoản bị kéo theo luật chung. Khi công ty bật luật bắt buộc xác thực qua điện thoại cho mọi người, tài khoản khẩn cấp cũng bị áp vào mà không ai để ý. Mỗi lần thêm luật mới, kiểm xem tài khoản khẩn cấp có nằm trong danh sách ngoại lệ phù hợp không.

Phong bì nằm ở nơi chỉ một người lấy được. Nếu két chỉ chủ doanh nghiệp mở được, và chủ chính là người đang vắng, tài khoản khẩn cấp cũng vắng theo.

Dùng tài khoản khẩn cấp cho việc thường. Một lần mở để "sửa nhanh" là một lần thông tin rời phong bì. Lâu dần, mật khẩu nằm trong trình duyệt của ai đó và tài khoản khẩn cấp thành một tài khoản quản trị thứ ba không ai theo dõi.

Câu hỏi thường gặp

Tài khoản khẩn cấp có tốn thêm phí không?

Ở nền tảng tính phí theo người dùng, có thể tốn thêm một suất, trừ khi nền tảng cho tài khoản quản trị không cần giấy phép. Kiểm bảng giá hiện hành. Khoản này thường nhỏ so với cái giá của vài ngày không quản trị được hệ thống.

Nên có mấy tài khoản khẩn cấp?

Một số nhà cung cấp lớn khuyến cáo hai tài khoản cho tổ chức lớn. Với doanh nghiệp nhỏ, một tài khoản khẩn cấp cho mỗi hệ thống gốc là đủ, miễn là có kiểm định kỳ và cất ở hai nơi.

Có thể dùng tài khoản khẩn cấp thay cho người quản trị thứ hai không?

Không nên coi là thay thế. Người thứ hai xử lý việc thường ngày khi người chính vắng, tài khoản khẩn cấp chỉ dùng khi cả hai cùng không vào được. Nếu chưa có người thứ hai, tài khoản khẩn cấp là lớp bảo vệ tạm.

Ai nên giữ khoá bảo mật của tài khoản khẩn cấp?

Chủ doanh nghiệp hoặc người dự phòng, cất ở nơi khác với phong bì mật khẩu. Không giao cho bên thuê ngoài. Danh sách người được mở cần ghi rõ ai giữ phần nào.

Nếu nhận cảnh báo tài khoản khẩn cấp vừa đăng nhập mà không ai mở phong bì thì sao?

Coi là sự cố nghiêm trọng. Dùng tài khoản quản trị thật đăng nhập ngay, khoá tài khoản khẩn cấp hoặc đổi mật khẩu, xem nhật ký nó đã làm gì, rồi kiểm phong bì. Sau đó lập lại tài khoản với thông tin mới.

Tài khoản khẩn cấp có cần ghi vào nội quy không?

Nên có một đoạn ngắn: tài khoản tồn tại, ai được mở, mở trong trường hợp nào, phải báo ai. Không ghi tên tài khoản hay nơi cất trong nội quy phát cho mọi người, chỉ ghi trong sổ của chủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138