PhanQuyen.comPhân Quyền
Phần mềm bán hàng, kế toán, kho

Khoá sổ và quyền sửa chứng từ trong phần mềm kế toán: ai được mở lại kỳ đã chốt

Khoá sổ giữ số liệu kỳ đã báo cáo không bị sửa ngầm. Cách chia quyền nhập, sửa, xoá chứng từ, khoá và mở kỳ trong phần mềm kế toán của doanh nghiệp nhỏ.

Accounting corner of a family furniture company in Dong Nai, an accountant closing a ring binder beside a laptop with blank screen, owner standing at the doorway, late afternoon light

Số liệu kế toán của một tháng đã báo cáo, đã nộp tờ khai, đã dùng để chia lợi nhuận hay vay vốn, thì không nên bị sửa lại một cách lặng lẽ. Tính năng khoá sổ trong phần mềm kế toán sinh ra để làm việc đó: chốt một kỳ, sau đó không ai sửa được chứng từ trong kỳ, trừ khi người có quyền chủ động mở lại. Nhưng khoá sổ chỉ có tác dụng khi quyền mở lại nằm đúng chỗ.

Bài này viết cho chủ doanh nghiệp nhỏ không làm kế toán nhưng cần hiểu đủ để phân quyền: ai nhập chứng từ, ai được sửa, ai được xoá, ai khoá kỳ, ai mở kỳ. Bài không hướng dẫn nghiệp vụ hạch toán hay kê khai thuế, cũng không đi vào thao tác trên phần mềm cụ thể nào; tên chức năng và cách cài đặt bạn tra trong trợ giúp chính thức của nhà cung cấp, còn nghiệp vụ thì hỏi kế toán hoặc người có chuyên môn.

Khoá sổ là gì, nhìn từ góc chủ doanh nghiệp

Mỗi kỳ kế toán, thường là tháng, quý hay năm, kế toán nhập đủ chứng từ, đối chiếu, lập báo cáo. Khi mọi thứ đã xong và báo cáo đã được dùng, kỳ đó được khoá. Sau khi khoá, phần mềm từ chối mọi thao tác thêm, sửa, xoá chứng từ có ngày nằm trong kỳ. Muốn sửa phải mở khoá, và việc mở khoá được ghi lại trong nhật ký.

Với chủ doanh nghiệp, ý nghĩa của khoá sổ rất thực tế. Con số bạn nhìn thấy khi đọc báo cáo tháng trước sẽ không tự thay đổi vào tuần sau. Báo cáo đã gửi ngân hàng, gửi người góp vốn, đã dùng để tính thưởng, vẫn khớp với sổ. Nếu có sai sót cần sửa, việc sửa diễn ra có chủ ý, có người chịu trách nhiệm và có lý do, chứ không phải ai đó vào chỉnh một chứng từ cũ cho khớp số dư hiện tại.

Ở nhiều doanh nghiệp nhỏ, khoá sổ không được bật, hoặc được bật nhưng kế toán giữ luôn quyền mở. Khi đó kỳ cũ có thể bị sửa bất kỳ lúc nào mà chủ không biết. Sai sót vô ý được sửa ngầm thì mất bài học; còn nếu có ai muốn che một khoản chi, kỳ cũ không khoá là nơi dễ làm nhất.

Chia quyền chứng từ và kỳ kế toán

Bảng gợi ý cho doanh nghiệp có kế toán viên, kế toán trưởng hoặc kế toán dịch vụ, và chủ. Nếu doanh nghiệp chỉ có một kế toán, cột kế toán trưởng gộp vào cột chủ.

Thao tácKế toán viênKế toán trưởngChủ doanh nghiệp
Nhập chứng từ trong kỳ đang mởCóCóKhông cần
Sửa chứng từ do mình nhập, kỳ đang mởCóCóKhông cần
Sửa chứng từ người khác nhậpKhôngCóKhông cần
Xoá chứng từ đã ghi sổKhôngCó, kèm lý doXem nhật ký
Khoá kỳKhôngCóCó
Mở lại kỳ đã khoáKhôngĐề nghịDuyệt hoặc tự mở
Thêm, sửa người dùng phần mềmKhôngKhôngCó

Điểm mấu chốt nằm ở dòng mở lại kỳ đã khoá. Người làm sổ đề nghị, người không làm sổ duyệt. Nếu phần mềm không tách được quyền khoá và quyền mở, thì chủ giữ cả hai, còn kế toán báo khi cần khoá. Cách làm này thêm một bước, nhưng chỉ vài lần mỗi năm.

Sửa và xoá chứng từ: vì sao nên khác nhau

Sửa để lại dấu vết, xoá thì không còn gì để nhìn. Khi một chứng từ bị sửa, phần mềm thường giữ lịch sử phiên bản hoặc ghi nhật ký. Khi chứng từ bị xoá, chứng từ biến mất khỏi sổ, chỉ còn một dòng trong nhật ký nếu phần mềm có ghi. Vì vậy quyền xoá nên hẹp hơn quyền sửa.

Chứng từ sai thì ưu tiên bút toán điều chỉnh. Trong nghiệp vụ, nhiều trường hợp kế toán điều chỉnh sai sót bằng chứng từ điều chỉnh thay vì xoá chứng từ gốc. Cách xử lý cụ thể cho từng loại sai sót là việc của kế toán theo chuẩn mực và quy định hiện hành; về quyền, bạn chỉ cần giữ cho thao tác xoá hiếm và có người chịu trách nhiệm.

Kế toán viên sửa chứng từ của mình, không sửa của người khác. Ở văn phòng có hai ba kế toán, hoặc có cả kế toán nội bộ lẫn dịch vụ, mỗi người chịu trách nhiệm phần mình nhập. Sửa chứng từ của người khác cần kế toán trưởng, để không ai lặng lẽ chỉnh phần việc của đồng nghiệp.

Chứng từ có liên kết thì sửa một chỗ ảnh hưởng nhiều chỗ. Chứng từ bán hàng đồng bộ từ phần mềm bán hàng, chứng từ ngân hàng đồng bộ từ sao kê, phiếu nhập liên kết với kho. Sửa một bên mà bên kia không đổi thì hai hệ thống lệch nhau. Đây là lý do thêm để giới hạn quyền sửa ở người hiểu toàn bộ luồng.

Nhịp khoá sổ hằng tháng cho doanh nghiệp nhỏ

Một nhịp đơn giản để khoá sổ thành thói quen thay vì việc cuối năm:

  1. Kế toán chốt hạn nhận chứng từ của tháng, ví dụ giả định ngày mùng năm tháng sau. Bộ phận nào còn chứng từ thì nộp trước hạn đó.
  2. Kế toán hoàn tất nhập, đối chiếu ngân hàng, đối chiếu kho, lập báo cáo nội bộ tháng.
  3. Chủ đọc báo cáo, hỏi những chỗ chưa rõ. Khi đã ổn, kế toán trưởng hoặc chủ khoá kỳ.
  4. Ghi ngày khoá vào một sổ theo dõi đơn giản, kèm tên người khoá.
  5. Nếu sau khoá phát hiện sai sót, kế toán viết đề nghị mở kỳ: chứng từ nào, sai gì, sửa thế nào, ảnh hưởng tới báo cáo đã gửi ai. Chủ duyệt rồi mới mở.
  6. Sửa xong, khoá lại ngay trong ngày, ghi vào sổ theo dõi lần mở và khoá lại.

Với kỳ đã nộp tờ khai thuế, việc sửa sổ có thể kéo theo nghĩa vụ kê khai bổ sung theo quy định hiện hành. Chủ doanh nghiệp không cần thuộc quy định, nhưng nên hỏi kế toán câu này mỗi lần duyệt mở kỳ: sửa xong có phải khai lại gì không. Sửa sổ để số liệu đúng là việc nên làm; sửa sổ để giảm nghĩa vụ thuế trái quy định thì không, và không phần mềm nào che được việc đó.

Đọc nhật ký mở kỳ và xoá chứng từ

Phần lớn phần mềm kế toán có nhật ký ghi lại các thao tác khoá, mở kỳ, xoá chứng từ, sửa chứng từ đã ghi sổ. Chủ doanh nghiệp không cần đọc nhật ký nhập liệu hằng ngày của kế toán, nhưng nên xem riêng ba loại thao tác này mỗi quý, mất chừng mười lăm phút.

Câu hỏi khi đọc: có lần mở kỳ nào mà mình không biết không; số lần mở kỳ có tăng dần không, vì mở kỳ thường xuyên cho thấy quy trình nhận chứng từ đang trễ; có chứng từ nào bị xoá với giá trị lớn không, xoá vì sao; có chứng từ nào ngày cũ nhưng được nhập rất muộn, tức là đã mở kỳ để chèn vào. Từng trường hợp có thể có lý do chính đáng, như hoá đơn nhà cung cấp gửi muộn; mục đích của việc đọc là biết, và hỏi khi cần.

Nếu dùng kế toán dịch vụ, việc đọc nhật ký này càng có ý nghĩa, vì bạn ít khi trực tiếp thấy họ làm việc. Bạn có thể đặt thoả thuận rằng mỗi lần mở kỳ đã khoá, dịch vụ phải báo trước bằng thư, nêu lý do; việc đọc nhật ký hằng quý là để kiểm lại thoả thuận đó.

Phần mềm bán hàng đồng bộ sang kế toán: khoá cả hai đầu

Nhiều doanh nghiệp nhỏ dùng phần mềm bán hàng riêng và đẩy dữ liệu sang phần mềm kế toán, bằng kết nối tự động hoặc bằng tệp xuất nhập mỗi tháng. Khi đó, khoá sổ trong phần mềm kế toán chỉ giữ được một đầu. Ở đầu kia, nếu ai đó vẫn sửa hay huỷ được đơn bán của tháng trước trong phần mềm bán hàng, báo cáo doanh thu của hai hệ thống bắt đầu lệch nhau, và lần đồng bộ sau có thể đẩy chênh lệch đó vào kỳ đang mở mà không ai để ý.

Cách xử lý về quyền: tìm trong phần mềm bán hàng xem có tuỳ chọn khoá dữ liệu theo ngày, không cho sửa hay huỷ đơn trước một ngày nhất định không. Nếu có, chủ hoặc kế toán đặt ngày khoá trùng với ngày khoá sổ kế toán. Nếu không có, giữ quyền huỷ đơn đã đóng ca và sửa đơn cũ ở riêng chủ, như các bài về huỷ đơn trong danh mục này đã đề xuất.

Kết nối tự động giữa hai phần mềm cũng thường chạy bằng một tài khoản kỹ thuật hoặc một khoá kết nối. Tài khoản đó có quyền ghi vào phần mềm kế toán, nên cần được coi như một người dùng có quyền cao: biết ai tạo ra nó, ai giữ khoá, và thu hồi khi đổi đơn vị kế toán hay đổi phần mềm. Một khoá kết nối bị bỏ quên sau khi đổi nhà cung cấp là lối vào mà không ai còn nhớ để đóng.

Cuối mỗi kỳ, kế toán nên đối chiếu tổng doanh thu theo phần mềm bán hàng với tổng doanh thu đã ghi sổ trước khi khoá. Lệch nhỏ do làm tròn là bình thường; lệch lớn thì tìm nguyên nhân trước khi khoá, không khoá rồi để đó.

Khi doanh nghiệp chỉ có một người làm kế toán

Phần lớn doanh nghiệp nhỏ chỉ có một kế toán, nội bộ hoặc dịch vụ. Tách nhiệm trọn vẹn là không thể, nhưng vẫn có những việc giữ được:

  • Chủ giữ quyền chủ của phần mềm và quyền thêm, sửa người dùng, kế toán không có quyền này.
  • Chủ giữ quyền mở lại kỳ đã khoá; kế toán đề nghị bằng tin nhắn hoặc thư có lý do.
  • Kế toán không có quyền xoá chứng từ đã ghi sổ nếu phần mềm tách được; sai thì điều chỉnh bằng chứng từ mới.
  • Chủ xem nhật ký mở kỳ và xoá chứng từ mỗi quý.
  • Mỗi năm một lần, nhờ một người có chuyên môn bên ngoài xem nhanh sổ sách, đặc biệt các khoản điều chỉnh lớn.

Nếu muốn nhờ chatbot giải thích khái niệm khoá sổ hay bút toán điều chỉnh để hiểu khi đọc báo cáo, bạn có thể hỏi chung chung, không dán số liệu thật. Ví dụ: "Giải thích cho chủ doanh nghiệp nhỏ không chuyên kế toán: khoá sổ kỳ kế toán là gì, khi nào cần mở lại, và nên hỏi kế toán những câu gì trước khi đồng ý mở." Câu trả lời mang tính tham khảo; chi tiết theo chuẩn mực và quy định hiện hành thì hỏi kế toán.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ có cần khoá sổ hằng tháng không?

Nên, nếu phần mềm có tính năng này. Khoá sổ hằng tháng giữ cho báo cáo tháng đã đọc không tự thay đổi sau đó, và biến mọi lần sửa kỳ cũ thành việc có chủ ý, có người duyệt. Nhịp tháng cũng giúp kế toán không dồn việc tới cuối năm.

Ai nên giữ quyền mở lại kỳ kế toán đã khoá?

Người không trực tiếp làm sổ, thường là chủ doanh nghiệp hoặc kế toán trưởng khi có kế toán viên riêng. Người làm sổ đề nghị kèm lý do, người kia duyệt. Nếu phần mềm không tách quyền khoá và mở, chủ giữ cả hai.

Kế toán viên có nên được xoá chứng từ đã ghi sổ không?

Thường không cần. Chứng từ sai có thể được điều chỉnh bằng chứng từ mới theo nghiệp vụ kế toán, để lại dấu vết rõ ràng. Quyền xoá nên hẹp, ở kế toán trưởng hoặc chủ, và mỗi lần xoá cần lý do.

Mở lại kỳ đã nộp tờ khai thuế có ảnh hưởng gì không?

Có thể kéo theo nghĩa vụ kê khai bổ sung theo quy định hiện hành. Chủ doanh nghiệp nên hỏi kế toán câu này mỗi lần duyệt mở kỳ. Sửa sổ để đúng số liệu là việc nên làm, còn chi tiết thủ tục thì theo hướng dẫn của người có chuyên môn.

Chủ doanh nghiệp không biết kế toán thì đọc nhật ký phần mềm thế nào?

Không cần đọc nhật ký nhập liệu hằng ngày. Mỗi quý xem riêng ba loại thao tác: mở kỳ đã khoá, xoá chứng từ, sửa chứng từ đã ghi sổ. Hỏi kế toán về những lần mình chưa được báo trước hoặc giá trị lớn.

Dùng kế toán dịch vụ thì quyền khoá sổ để ở đâu?

Dịch vụ có thể khoá kỳ khi làm xong, nhưng quyền mở lại kỳ đã khoá nên ở chủ doanh nghiệp. Thoả thuận rằng mỗi lần cần mở kỳ, dịch vụ báo trước bằng văn bản nêu lý do, và chủ đọc nhật ký hằng quý để kiểm lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138